Anadolu’nun binlerce yıllık geçmişine ilişkin önemli bir arşiv daha gün yüzüne çıktı. Sivas’ın Yıldızeli ilçesindeki Kayalıpınar’da, Eski Asur ve Hitit kaynaklarında Šamuḫa olarak geçen yerleşimde sürdürülen kazılarda, Hitit Kralı II. Tudhaliya dönemine ait çivi yazılı tabletler bulundu.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2026 yılı kazılarında 131 tablet ve tablet parçasının gün yüzüne çıkarıldığını açıkladı. Geçtiğimiz sezon bulunan 53 tablet ve parçayla birlikte sayı 184’e ulaşırken, Kayalıpınar’daki kraliyet arşivinin 21. yüzyılda ortaya çıkarılan en kapsamlı Hititçe arşiv olduğu belirtildi.
SALGININ İZLERİ TABLETLERDE
Arşivdeki belgeler arasında en dikkat çekici kayıtlar, yaklaşık 3 bin 400 yıl önce şehirler arasında yayılan yüksek ateşli bir salgına ilişkin. Özellikle çocukları ve bebekleri etkilediği anlaşılan hastalık nedeniyle kraliyet ailesinin sağlık durumlarının fal ve kehanet yoluyla takip edildiği görülüyor. Belgelerden birinde henüz anne sütüyle beslenen bir bebek prensesin hastalığı ve sağlık durumu ele alınırken, başka bir tablette prensesin yaşamını kaybetmesinin ardından gerçekleştirilen cenaze ritüeli kayda geçirilmiş.
KRALA SAVAŞ UYARISI
Tabletler, Hititlerin yalnızca saray yaşamına değil, dönemin askerî gelişmelerine de ışık tutuyor. Batı Anadolu’daki Hitit generallerinin krala gönderdiği bir mektupta, bölgenin düşmanlar tarafından çevrildiği bildirilerek asker, at ve savaş arabası talep ediliyor. Mektupta gerekli desteğin ulaşmaması durumunda Hitit ordusunun yok olabileceğine ilişkin uyarılar da yer alıyor.
KUŞ FALCILARININ İZLERİ
Kayalıpınar’daki arşiv, Hititlerin inanç ve kehanet dünyasına ilişkin yeni bilgiler de sunuyor. Tabletlerden birinde kuş falcılarının Šamuḫa dışındaki farklı bölgelere yaptıkları yolculuklar, konakladıkları kentler ve gözlemledikleri kuşlar kayıt altına alınmış. Belgelerin, Hititlerde kuş falının nasıl uygulandığı ve yorumlandığı konusunda önemli veriler sağladığı belirtiliyor.
Kral II. Tudhaliya dönemine tarihlenen tabletlerin Hitit tarihi ve dinî uygulamaların yanı sıra dönemin dili, devlet yönetimi ve kâtiplik kültürüne ilişkin de yeni bilgiler ortaya koyduğu ifade edildi. Kayalıpınar kazıları, Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle 2021’den bu yana Koç Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor.
