Dünya'dan yaklaşık 63 ışık yılı uzaklıkta bulunan Beta Pictoris b ötegezegeninden tespit edilen radyo sinyalleri, bilim dünyasında yeni bir araştırma alanının kapısını araladı. Ancak sinyallerin dünya dışı yaşamın kanıtı olduğu yönündeki iddialara uzmanlardan uyarı geldi.
İstanbul Üniversitesi (İÜ) Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Astrofizik Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hasan Hüseyin Esenoğlu yaptığı açıklamada, söz konusu sinyallerin gezegenin manyetik alanıyla bağlantılı doğal süreçlerden kaynaklanabileceğini belirtti.
63 IŞIK YILI UZAKLIKTAN RADYO SİNYALLERİ TESPİT EDİLDİ
Ressam (Pictor) Takımyıldızı yönünde bulunan Beta Pictoris b adlı ötegezegen, Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskop dizisiyle gözlemlendi.
Gözlemlerde gezegenin bulunduğu konumdan gelen hızlı, tekrarlayan ve güçlü biçimde dairesel kutuplanmış radyo patlamalarının yanı sıra sürekli radyo yayımı da tespit edildi.
Sinyallerin yaklaşık 0,85 ila 3,5 gigahertz frekans aralığında gözlemlendiğini aktaran Esenoğlu, bunların dünya dışı yaşamla ilişkilendirilmesinin bilimsel açıdan mümkün olmadığını vurguladı.
Esenoğlu, "Ötegezegenden gelen radyo sinyali, uzaylı mesajından çok manyetik alanın izini taşıyor. Dünya'dan yaklaşık 63 ışık yılı uzaklıktaki Beta Pictoris b ötegezegeninden tespit edilen radyo sinyallerinin Dünya dışı yaşamla ilişkilendirilmesi bilimsel açıdan mümkün değil" dedi.
"RADYO SİNYALİ, RADYO MESAJI DEMEK DEĞİLDİR"
Sinyallerin gezegenin güçlü manyetik alanı ve aurora (kutup ışıkları) oluşumuyla bağlantılı olabileceğini belirten Esenoğlu, yayımın yüksek enerjili elektronların manyetik alanlarla etkileşimi sonucu ortaya çıkan siklotron maser mekanizmasından kaynaklanabileceğini ifade etti.
Jüpiter başta olmak üzere Güneş Sistemi'ndeki manyetik alana sahip gezegenlerin de doğal radyo dalgaları ürettiğini hatırlatan Esenoğlu, "Burada kritik ayrım şu. Radyo sinyali, radyo mesajı demek değildir" ifadelerini kullandı.
Esenoğlu, araştırmanın hakem değerlendirmesinden geçmesi ve bulguların doğrulanması halinde, bunun bir ötegezegenden kaynaklanan auroral radyo yayımının doğrudan tespit edildiği ilk örnek olabileceğini söyledi.
GEZEGENİN MANYETİK ALANI İNCELENEBİLECEK
Gözlemlenen radyo frekanslarından hareketle gezegenin yayım bölgesindeki manyetik alanın en az yaklaşık 1,25 kilogauss düzeyinde olduğunun tahmin edildiğini belirten Esenoğlu, keşfin asıl öneminin uzak gezegenlerin manyetik alanlarının incelenmesine olanak sağlaması olduğunu vurguladı.
Manyetik alanların gezegen atmosferlerinin yıldız rüzgârlarına karşı korunması, iç yapıları ve uzun dönemli gelişimleri hakkında önemli bilgiler sunduğunu aktaran Esenoğlu, Beta Pictoris b'nin genç bir yıldız sisteminde yer alan, Jüpiter'den birkaç kat daha büyük bir gaz devi olduğunu kaydetti.
Bu nedenle gezegenin dünya dışı yaşam araştırmalarında öncelikli hedeflerden biri olmadığını ifade etti.
DÜNYA DIŞINDA YAŞAM HENÜZ DOĞRULANMADI
Dünya dışında yaşamın varlığına ilişkin henüz doğrulanmış bilimsel kanıt bulunmadığını belirten Esenoğlu, son 30 yılda gerçekleştirilen araştırmalar sayesinde evrendeki gezegen çeşitliliğine ilişkin bilgilerin önemli ölçüde arttığını söyledi.
1990'ların başında Güneş Sistemi dışında doğrulanmış gezegen bulunmazken bugün 6 binin üzerinde ötegezegenin bilindiğini aktaran Esenoğlu, binlerce aday gezegenin de doğrulanmayı beklediğini ifade etti.
Esenoğlu, "Gezegenler galaksimizde son derece yaygın. Asıl soru, bunlardan herhangi birinde yaşam bulunup bulunmadığıdır" dedi.
YAŞANABİLİR BÖLGEDE BULUNMAK YETERLİ DEĞİL
Bilim insanlarının dünya dışı yaşam arayışında öncelikle gezegenlerin yıldızlarının yaşanabilir bölgesinde bulunup bulunmadığını araştırdığını belirten Esenoğlu, bu bölgenin uygun atmosfer koşulları altında yüzeyde sıvı su bulunmasına imkân verebilecek uzaklığı ifade ettiğini anlattı.
Ancak bir gezegenin yaşanabilir bölgede bulunmasının yaşam barındırdığı anlamına gelmediğini vurgulayan Esenoğlu, atmosferlerde tespit edilen oksijen ve metan gibi moleküllerin de tek başına yaşam kanıtı sayılamayacağını söyledi.
Söz konusu moleküllerin jeolojik ve atmosferik süreçlerle de oluşabileceğine işaret eden Esenoğlu, bilim insanlarının yaşamı değerlendirmek için birden fazla bulguyu birlikte incelediğini kaydetti.
METEORİTLER DE YAŞAM ARAYIŞINDA İNCELENİYOR
Dünya dışı yaşam araştırmalarının yalnızca uzak gezegenlerle sınırlı olmadığını belirten Esenoğlu, Dünya'ya düşen meteoritlerin de laboratuvar ortamında incelendiğini ifade etti.
İstanbul Üniversitesinde gerçekleştirilen bir araştırmada Çanakkale meteoritinde olivin, enstatit, piroksen ve plajiyoklaz gibi minerallerin belirlendiğini aktaran Esenoğlu, kızılötesi incelemelerde alifatik hidrokarbonlara işaret eden bulgulara da rastlandığını söyledi.
Ancak 2012 tarihli çalışmada bu yapıların meteoritin özgün bileşiminden mi, yoksa Dünya'ya düştükten sonraki kirlenmeden mi kaynaklandığının kesinleştirilemediğini belirtti.
"BİR UZAYLI MESAJI BULMADIK"
Beta Pictoris b'den gelen sinyallerin yeniden gözlemlenmesi ve bağımsız teleskoplarla doğrulanması gerektiğini vurgulayan Esenoğlu, keşfin bilimsel önemine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
"Bir uzaylı mesajı bulmadık. Fakat ilk kez başka bir gezegenin manyetik dünyasını doğrudan dinlemeye başlamış olabiliriz. Bu da küçümsenecek bir keşif değildir. Evrende yalnız olup olmadığımız sorusu hala cevapsız. Bilimin bugün söyleyebildiği en sağlam cümle belki de şudur: Dünya dışında yaşam bulmuş değiliz fakat artık onu nerede ve nasıl aramamız gerektiğini geçmişte hiç olmadığı kadar iyi biliyoruz."
