Avrupa Birliği, Rusya’ya yönelik yaptırımlarda yeni ve çok daha geniş bir listeyi devreye almaya hazırlanıyor. AB büyükelçilerinin bugün yaklaşık 1.650 yeni kişi ve kuruluşu yaptırım kapsamına alması bekleniyor.
Hazırlanan liste kabul edilirse, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırısının başlamasından bu yana tek seferde yapılan en büyük yeni yaptırım listelemesi olacak.
Paketin ölçeği kadar hedef aldığı alan da dikkat çekiyor. Yeni kayıtların yaklaşık 1.570’inin doğrudan Rusya’nın askeri-sanayi yapısıyla bağlantılı kişi ve kuruluşlardan oluşması beklenirken, bunların yarısından fazlası füze üretim zinciriyle ilişkili.
1.570 hedef askeri-sanayi bağlantılı
Yeni listenin ana ağırlığını Rusya’nın savaş kapasitesini desteklediği değerlendirilen kişi ve şirketler oluşturuyor.
Yaklaşık 1.570 yeni kayıt Rusya’nın askeri-sanayi kompleksiyle bağlantılı aktörlerden oluşacak. Hazırlanan listenin yarısından fazlasında ise füze üretimiyle bağlantılı şirket ve kişilerin öne çıktığı belirtiliyor.
Bu yapı, AB’nin önceki yaptırım paketlerinden farklı olarak yeni adımda geniş sektör kısıtlamalarından çok doğrudan üretim zincirlerine ve belirli kişi ile şirketlere yöneldiğini gösteriyor.
AB özellikle füze, insansız hava aracı, askeri elektronik, hassas makine ekipmanı ve çift kullanımlı teknolojilere erişimi sınırlamaya çalışıyor.
Temmuz ayında kabul edilen 21. yaptırım paketinde de Rusya’nın askeri-sanayi kompleksini desteklediği gerekçesiyle çok sayıda kişi ve şirket yaptırım kapsamına alınmıştı. O pakette 218 yeni kişi ve kuruluş yaptırım listesine eklenirken, 51 kuruluş için çift kullanımlı mal ve teknoloji ihracatında daha sıkı kısıtlamalar getirilmişti.
Bugünkü hazırlık ise sayı bakımından bu ölçekteki önceki adımların çok üzerinde bulunuyor.
Mevcut listenin yarısından fazlası kadar yeni kayıt geliyor
AB’nin Rusya’ya yönelik ana yaptırım düzenlemesinde halihazırda 3 binin biraz üzerinde kişi ve kuruluş bulunuyor.
Yaklaşık 1.650 yeni kayıt kabul edilirse liste tek hamlede çok büyük ölçüde genişlemiş olacak.
Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kuruluşların AB’deki varlıkları donduruluyor. AB vatandaşları ve şirketlerinin bunlara fon veya ekonomik kaynak sağlaması yasaklanırken, gerçek kişiler ayrıca AB ülkelerine giriş ve transit geçiş yasağıyla karşı karşıya kalıyor.
Yeni listelemelerin tamamı aynı yaptırım çerçevesine bağlı olmayacak. Yaklaşık 1.570 askeri-sanayi bağlantılı kaydın dışında kalan isimlerin Rusya bağlantılı farklı yaptırım rejimleri kapsamında değerlendirilmesi bekleniyor.
Bunlar arasında Kuzey Kore’ye yönelik yaptırım çerçevesi altında değerlendirilen Rusya bağlantılı bazı kişi ve kuruluşların da bulunduğu belirtiliyor.
Bu ayrıntı, AB’nin Rusya’nın askeri tedarik ve teknoloji ağlarını yalnız Rusya sınırları içindeki şirketler üzerinden değil, üçüncü ülkeler ve farklı yaptırım rejimleri üzerinden de takip ettiğini gösteriyor.
Bugün ilk onay, pazartesi son karar
Yeni yaptırım listesinin Avrupa Dış Eylem Servisi tarafından hazırlandığı belirtiliyor.
İlk önemli aşama bugün gerçekleşecek. AB üyesi ülkelerin büyükelçilerinin yaklaşık 1.650 yeni kaydı onaylaması bekleniyor.
Büyükelçiler düzeyinde uzlaşma sağlanmasının ardından liste AB dışişleri bakanlarının önüne gidecek.
Nihai kabulün gelecek pazartesi yapılması planlanıyor.
Dolayısıyla bugün alınması beklenen karar yaptırımların son aşaması olmayacak. Ancak büyükelçilerden çıkacak uzlaşma, listenin siyasi olarak önünün açılması anlamına gelecek.
AB, temmuz ayında 21. yaptırım paketini kabul etmişti. O paket finans, enerji, kripto varlıklar, gölge filo ve askeri-sanayi tedarik zincirlerini hedef almıştı.
Şimdi gündemdeki yeni adım ise yeni sektör yasaklarından çok, yaptırım uygulanacak kişi ve kuruluş sayısını sert biçimde artırmaya dayanıyor.
Türkiye için kritik soru: Listede kimler var?
Yeni yaptırım listesinin Türkiye açısından önemi, AB’nin son dönemde yalnız Rus şirketlerini değil Rusya’nın askeri ve teknolojik tedarik zincirine destek verdiğini düşündüğü üçüncü ülke şirketlerini de hedef almaya başlamasından kaynaklanıyor.
Temmuz ayında kabul edilen 21. pakette daha sıkı ihracat kısıtlamasına tabi tutulan 51 kuruluşun 27’si Rusya dışındaki ülkelerde bulunuyordu.
Bu kuruluşların 4’ü Türkiye’de yer alıyordu.
Aynı listede Çin, Hong Kong, Hindistan, Kazakistan, Kırgızistan ve Birleşik Arap Emirlikleri merkezli şirketler de bulunuyordu. AB, bu şirketlerin mikroelektronik, bilgisayarlı sayısal kontrollü makine ekipmanları ve yarı iletken üretim ekipmanları gibi alanlarda Rusya’nın yaptırımları aşmasına katkı sağladığını savunmuştu.
Bu nedenle bugün gündeme gelecek yaklaşık 1.650 kişilik ve kuruluşluk yeni listenin açıklanmasının ardından Türkiye açısından ilk bakılacak noktalardan biri, yeni kayıtlarda Türkiye bağlantılı şirket bulunup bulunmadığı olacak.
Şu aşamada kamuya açık bilgiler, yeni listenin Türkiye ayağına ilişkin isim vermiyor.
Dolayısıyla liste yayımlanmadan Türkiye merkezli herhangi bir şirketin yeni yaptırımlara dahil edildiği sonucuna varmak mümkün değil.
Ancak önceki pakette Türkiye bağlantılı şirketlerin yer almış olması, özellikle savunma, elektronik, makine, mikroelektronik ve çift kullanımlı ürün ihracatı yapan şirketler açısından yeni listenin yakından izlenmesini gerektiriyor.
