Motor çalışırken belirli miktarda titreşim üretmesi normaldir. Motor takozları ve aracın diğer parçaları bu titreşimlerin büyük bölümünün kabine ulaşmasını engeller. Direksiyon, koltuk veya gövdede daha önce olmayan belirgin bir sarsıntı hissedilmeye başladıysa motorun çalışma düzeninde ya da titreşimi sönümleyen parçalarda değişiklik olabilir.
İçerikten Görseller
Motor neden titreşimli çalışır? Silindirlerden birinin düzgün yanma yapmaması, motora giren havanın doğru ölçülememesi, yakıt beslemesindeki sorunlar veya aşınmış motor takozları ilk kontrol edilebilecek noktalar arasındadır. Titreşimin yalnızca rölantide mi yoksa gaz verildiğinde de mi yaşandığı kaynağı ayırmayı kolaylaştırır.
Motor neden titreşimli çalışır?
Motorun düzgün çalışabilmesi için silindirlerdeki yanmanın belirli bir düzen içinde gerçekleşmesi gerekir. Silindirlerden biri diğerlerine göre daha az güç üretiyorsa krank miline aktarılan kuvvet dengesi bozulur. Sürücü bu durumu titreşim, düzensiz motor sesi veya rölantide sallanma şeklinde hissedebilir.
Benzinli motorlarda buji ve ateşleme bobini arızaları sık karşılaşılan nedenler arasındadır. Bir silindirde kıvılcım zayıfladığında veya tamamen kaybolduğunda tekleme oluşabilir. Enjektör problemi de silindire doğru miktarda yakıt gönderilmesini engelleyerek benzer bir sonuç yaratabilir.
Emme sistemindeki kaçaklar motorun hesaplanmamış hava almasına yol açabilir. MAF veya MAP sensörü gibi motor yönetiminde kullanılan parçaların hatalı verileri de hava-yakıt karışımını bozabilir.
Titreşim her zaman yanma problemi değildir. Motor düzgün ve sabit devirde çalışmasına rağmen araç gövdesi fazla sallanıyorsa motor veya şanzıman takozları incelenebilir.
Arıza kaynağını bulurken motor devrinin de dalgalanıp dalgalanmadığına bakmak bu iki ihtimali birbirinden ayırmaya yardımcı olur.
Rölantide motor titremesi neden olur?
Rölantide motor düşük devirde çalıştığı için küçük düzensizlikler daha kolay hissedilir. Gaza hafifçe basıldığında kaybolan ancak araç dururken belirginleşen titreşimlerin arkasında birkaç farklı sistem olabilir.
Kirlenmiş gaz kelebeği bazı motorlarda rölanti kontrolünü etkileyebilir. Emme manifoldu ve vakum hatlarındaki hava kaçakları da düşük devirde motorun kararlı çalışmasını zorlaştırabilir. Motor kontrol ünitesi karışımı düzeltmeye çalışırken rölanti devri dalgalanabilir veya araç hafifçe sallanabilir.
Bujiler, bobinler ve enjektörler de rölanti titreşiminin kaynakları arasındadır. Yanma problemi belirginleştiğinde motor arıza lambası yanabilir ve ECU tekleme yaşanan silindirle ilgili hata kodu kaydedebilir.
Klima kompresörü devreye girdiğinde motora ek yük biner. Rölanti kontrol sistemi bunu telafi eder ancak motor zaten düzensiz çalışıyorsa klima açıldığında titreşim daha kolay fark edilebilir.
Otomatik vitesli araçlarda D konumunda frene basılı beklerken hissedilen hafif titreşim de P veya N konumuna göre farklı olabilir. Titreşim sonradan belirgin şekilde arttıysa motor takozlarının durumu da kontrol edilmelidir.
Motor takozu arızası titreşim yapar mı?
Motor takozlarının görevi motor ve şanzımanı gövdeye sabitlemenin yanı sıra çalışma sırasında oluşan titreşimleri sönümlemektir. Kauçuk bölümü yıpranan, kopan veya hidrolik yapıya sahip modellerde sıvısını kaybeden bir takoz bu görevini gerektiği gibi yerine getiremeyebilir.
Böyle bir durumda motor aslında düzgün çalışıyor olabilir. Devir sabit kalmasına rağmen kabinde, direksiyonda veya koltuklarda normalden fazla titreşim hissedilir. Otomatik vitesli araçlarda D veya R konumuna geçildiğinde titreşimin artması da takozlarla ilişkili olabilir çünkü aktarma sistemi bu sırada farklı yönde yük altında kalır.
Arızalı takoz yalnızca titreşim oluşturmayabilir. Gaza basıldığında veya gazdan çekildiğinde motorun normalden fazla hareket etmesi, kalkış sırasında vuruntu veya vites değişimlerinde sarsıntı da görülebilir.
Takozun dışarıdan sağlam görünmesi her zaman görevini tam yaptığı anlamına gelmez. Bazı hidrolik takozlarda çatlak veya sıvı kaçağı görülebilirken bazı arızalar yük altında daha net ortaya çıkar.
Motor devri düzgün olduğu hâlde titreşim doğrudan gövdeye aktarılıyorsa ateşleme parçalarını değiştirmeden önce takozların da değerlendirilmesi gereksiz masrafın önüne geçebilir.
Hızlanırken motor neden daha fazla titrer?
Titreşim gaz verildiğinde belirginleşiyorsa motor yük altındayken ortaya çıkan sorunlar araştırılabilir. Ateşleme sistemi düşük yükte düzgün çalışırken yüksek silindir basıncı altında tekleme yapabilir. Zayıflamış bobin veya aşınmış buji bu tür bir davranış gösterebilir.
Yakıt basıncının yetersiz kalması veya enjektörlerden birinin doğru miktarda yakıt sağlayamaması da hızlanma sırasında kendini daha fazla belli edebilir. Motorun talep ettiği yakıt arttığında sistemdeki zayıflık ortaya çıkar ve araçta kesiklik ya da sarsıntı hissedilebilir.
Ancak hızlanırken oluşan her titreşim motordan kaynaklanmaz. Aks ve iç CV mafsalı problemleri, şaft kullanılan araçlarda şaft ve bağlantı parçaları yük altında titreşim oluşturabilir. Bu durumda motor düzgün çalışırken aracın gövdesinde hızlanmayla artan bir sarsıntı hissedilebilir.
Titreşim belirli bir araç hızında ortaya çıkıp gaz kesildiğinde de aynı şekilde devam ediyorsa lastik ve jant kaynaklı sorunlar da düşünülmelidir. Balans bozukluğu motor devrinden çok araç hızıyla bağlantılıdır.
Bu ayrım, motor arızasıyla yürüyen aksam problemlerinin birbirine karıştırılmasını engeller.
Titreşimli çalışan motorda ne kontrol edilmeli?
Kontrole titreşimin ne zaman başladığını belirleyerek giriş yapılabilir. Motor soğukken mi daha fazla titriyor, çalışma sıcaklığına ulaşınca düzeliyor mu, rölantide mi hissediliyor yoksa gaz verildiğinde mi artıyor? Bu bilgiler olası nedenleri ciddi ölçüde daraltır.
Motor arıza lambası yanıyorsa kayıtlı hata kodları okunabilir. Tekleme kodları belirli bir silindiri işaret ediyorsa buji, bobin, enjektör ve gerektiğinde mekanik kompresyon kontrolü yapılabilir. Emme sistemindeki kaçaklar ve sensör verileri de diagnostik cihaz üzerinden incelenebilir.
Motor devri kararlı olduğu hâlde kabindeki titreşim fazlaysa takozlar kontrol edilir. Titreşim yalnızca araç hareket hâlindeyken ortaya çıkıyorsa lastik, jant, aks ve diğer aktarma parçaları da incelemeye dahil edilmelidir.
Motor arıza lambasının yanıp sönmesi ise aktif ve ciddi bir teklemeye işaret edebilir. Yanlış yanma nedeniyle egzoza ulaşan yakıt katalitik konvertöre zarar verebileceği için böyle bir durumda aracı zorlamamak gerekir.
Titreşimin şiddeti kadar karakteri de arızayı anlatır. Devir ibresi oynarken motor sallanıyorsa yanma tarafına, devir sabitken tüm kabin titriyorsa takozlara, yalnızca araç hızlandığında sarsıntı başlıyorsa yürüyen ve aktarma organlarına yönelmek teşhisi çok daha kısa hâle getirir.
