Avrupa’nın yapay zekâ ve süper bilgisayar altyapısında yerlileşme hamlesi hızlandı. Fransız teknoloji şirketi Bull, Angers’deki üretim tesisinin kapasitesini ikiye katladı. Avrupa’nın en güçlü süper bilgisayarlarının üretildiği tesiste kapasitenin önümüzdeki yıl bir kez daha ikiye çıkarılması mümkün olacak.
Üretim ayda 6 raftan 12 rafa çıktı
Bull’un Angers’deki süper bilgisayar fabrikası, yapılan genişleme ve yenilemenin ardından ayda 6 sistem rafı üretirken artık 12 raf üretebilecek kapasiteye ulaştı.
Şirketin planına göre talep güçlü kalırsa bu kapasite 2027’de ayda 24 rafa kadar çıkarılabilecek.
Tesiste gerçekleştirilen modernizasyon ve kapasite artışı için yaklaşık 80 milyon euro yatırım yapıldı.
Angers tesisi, Avrupa’da yalnızca süper bilgisayar üretimine ayrılmış önemli merkezlerden biri olarak kıtanın yapay zekâ ve yüksek performanslı bilgi işlem yatırımlarında merkezi rol üstleniyor.
Üretim kapasitesindeki artış kadar dikkat çeken bir diğer gelişme kullanılan parçaların kaynağı oldu. Bull’un süper bilgisayarlarında Avrupa’dan tedarik edilen bileşenlerin oranı yaklaşık yüzde 70’e ulaştı. Bu oran beş yıl önce yüzde 20-30 seviyesindeydi
Devre kartları, bağlantı sistemleri, soğutma teknolojileri ve bazı işlemci bileşenlerinde Avrupa’nın payı hızla artarken kıtanın hâlâ en zayıf olduğu alanın bellek üretimi olduğu belirtiliyor.
Avrupa’da büyük ölçekli süper bilgisayar sistemleri için gerekli bellek bileşenlerinin önemli bölümü hâlâ kıta dışından geliyor.
Fransa Bull’u devlet kontrolüne aldı
Bull’un stratejik önemi Fransa’nın bu yıl attığı adımla daha da arttı. Fransız devleti, Atos bünyesinde bulunan Bull’un tamamını 31 Mart 2026’da satın alarak şirketi kamu kontrolüne aldı.
Anlaşmanın şirket değeri 404 milyon euroya kadar çıkabiliyor. Bull’un 3 binden fazla çalışanı bulunurken şirket 2025 yılında yaklaşık 720 milyon euro gelir elde etti.
Fransız hükümeti satın almayı yüksek performanslı bilgi işlem, yapay zekâ ve kuantum teknolojilerinde ülkenin ve Avrupa’nın teknolojik bağımsızlığını korumaya yönelik stratejik bir hamle olarak görüyor.
Avrupa’nın ilk exascale sistemi burada üretildi
Bull’un üretim hattından çıkan en önemli projelerden biri JUPITER oldu. Almanya’da kurulan JUPITER, Avrupa’nın exascale seviyesine ulaşan ilk süper bilgisayarı olarak hizmete girdi.
Exascale sistemler saniyede bir milyar milyar işlemin üzerinde hesaplama kapasitesine ulaşabiliyor. Bu güç; yapay zekâ modellerinin geliştirilmesinden iklim araştırmalarına, ilaç geliştirmeden savunma ve sanayi uygulamalarına kadar çok geniş bir alanda kullanılabiliyor.
Bull ayrıca Fransa’nın yeni Alice Recoque süper bilgisayarı ve farklı Avrupa ülkelerindeki büyük sistemlerin üretiminde de rol üstleniyor.
En büyük sipariş Finlandiya’dan
Şirketin bugüne kadarki en büyük projelerinden biri Finlandiya’da kurulacak LUMI-AI sistemi oldu.
Projenin toplam sözleşme büyüklüğü yaklaşık 388 milyon euro. LUMI-AI’ın mevcut LUMI sistemine göre yapay zekâ işlemlerinde yaklaşık 10 kat daha yüksek kapasite sağlaması hedefleniyor.
Sistemin 2027’nin ikinci yarısında faaliyete geçmesi planlanıyor. Bull’un Avrupa’daki yeni siparişleri, Angers tesisindeki kapasite artışının arkasındaki temel nedenlerden biri olarak öne çıkıyor.
Avrupa 7 milyar euro ayırdı
Avrupa’nın süper bilgisayar hamlesinin arkasında EuroHPC programı bulunuyor. Avrupa Birliği ve programa katılan ülkelerin 2021-2027 dönemi için EuroHPC’ye ayırdığı toplam bütçe yaklaşık 7 milyar euro düzeyinde.
Bu kaynak; süper bilgisayarların kurulması, yapay zekâ altyapısının geliştirilmesi, kuantum bilgi işlem ve Avrupa’nın kendi yüksek performanslı bilgi işlem teknolojilerini oluşturması için kullanılıyor.
Yeni yatırım dalgasının temel hedeflerinden biri, Avrupa’nın özellikle ABD ve Çin merkezli teknoloji şirketlerine olan bağımlılığını azaltmak.
Türkiye de programın içinde
Avrupa’daki bu dönüşüm Türkiye açısından da doğrudan önem taşıyor. Türkiye, 2019’dan bu yana EuroHPC Ortak Girişimi’nin üyesi. Türk araştırmacılar, üniversiteler ve şirketler EuroHPC altyapısındaki yüksek performanslı bilgi işlem kaynaklarından yararlanabiliyor.
Türkiye ayrıca Barselona’daki yapay zekâ fabrikası çalışmalarına katılan ülkeler arasında yer alıyor.
Bu nedenle Avrupa’nın kendi süper bilgisayar üretim kapasitesini artırması yalnız AB ülkelerini değil, EuroHPC ağına dahil Türkiye’nin araştırma ve yapay zekâ ekosistemini de etkileyebilecek bir gelişme niteliğinde.
