Anayasa Mahkemesi (AYM), cezaevlerinde tutuklu ve hükümlülere ait kitap, gazete, dergi ve yazılı belgelere el konulmasına ilişkin kuralların açık olması gerektiğine hükmetti. Mevcut kanunların cezaevi yönetimlerine bu belgelere el koyma yetkisi vermediğini belirledi. Ayrıca yayınların incelenmesi, mahkûmlara verilmesi ve uygun bulunmayan yayınlara yapılacak işlemler konusunda farklı uygulamaların giderilmesi gerektiğini vurguladı. İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar veren AYM, sorunun kalıcı olarak çözülmesi için pilot karar verdi.
Karara konu olaylar, Tarsus, Rize, Kocaeli, Akhisar, Elazığ, Bolu ve Van'daki cezaevlerinde yaşandı. Tutuklu ve hükümlülere ait kitap, gazete, dergi, ajanda ve 121 sayfalık bir öykü çalışması incelendi. Bazı yayınlar terör örgütü propagandası ve müstehcen içerik, bazıları ise kurum güvenliğini tehlikeye düşürdüğü gerekçesiyle alıkonuldu. Belgeler emanete veya arşive kaldırıldı. Tutuklu ve hükümlülerin bu kararlara karşı yaptığı başvurular, infaz hâkimlikleri ve ağır ceza mahkemelerince reddedildi. Bunun üzerine konu AYM'ye taşındı.
El koyma yetkisi yok
Başvuruları inceleyen AYM, cezaevlerinde yayınlara erişimi düzenleyen kanuna dikkat çekti. Kanunun, belirli şartları taşımayan yayınların mahkûmlara verilmemesine izin verdiği belirtildi. Ancak bu düzenlemenin kitap ve belgelere el koyma yetkisi vermediği vurgulandı. Yüksek Mahkeme, söz konusu işlemlerin yasal dayanağı bulunmadığına hükmetti.
Her cezaevinde farklı uygulama
AYM, cezaevlerinde yayınlara ilişkin farklı uygulamalar bulunduğunu da tespit etti. Bazı yayınların emanete alındığı, bazılarının arşive kaldırıldığı, bazılarının ise ailelere teslim edilmesinin kararlaştırıldığı belirtildi. Daha önce verilen ihlal kararlarına rağmen sorunların devam ettiği vurgulandı. Yüksek Mahkeme, ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmederek pilot karar usulünü uyguladı.
