Kars'ın Susuz ilçesinde bir dönem belediye başkanlığı yapan Ali Yeğin, görev süresinin ardından başladığı kaz yetiştiriciliğini yaklaşık 6 yıldır sürdürüyor. Çiftliğinde doğal ortamda büyüttüğü kazları kış öncesinde besiye alan Yeğin, kent dışından getirilen kazların "Kars kazı" adı altında satılmasının yerel üreticileri olumsuz etkilediğini söyledi.
Yaz aylarından itibaren geleneksel yöntemlerle yetiştirilen kazlar, kesim öncesinde arpayla besleniyor. Yaklaşık 6 aylık yetiştirme sürecinin ardından kazlar, Kars'ın soğuk havası ve karla buluşacağı dönemde kesime hazırlanıyor.
6 ayda yetişiyor
Kaz yetiştiriciliğine belediye başkanlığı görevinin ardından başladığını anlatan Yeğin, üretim sürecine ilişkin, "Ben Susuz'da belediye başkanlığı yaptım. Seçimlerden sonra 6 yıldır bunu yapıyorum. Çok verimli, kazları arpa ile besliyoruz. Kuluçka, civciv, 6 aylık süresi var. 6 ayda yetişiyor. Buzunu karını yedimi kesip satışını yapıyoruz" dedi.
Soğuk havanın kazların gelişimi ve etinin lezzeti açısından önemli olduğunu belirten Yeğin, "Kaz soğuğa kışa kendini hazırlıyor. Daha yağlı uluyor, daha güzel oluyor. Eti çok daha leziz oluyor" ifadelerini kullandı.
Kar yağışı kesim döneminde önem taşıyor
Kars'ta kaz yetiştiriciliğinin önemli aşamalarından biri olan besi döneminde üreticiler, yaz boyunca büyüttükleri kazları havaların soğumasıyla birlikte kesime hazırlıyor.
Geleneksel yetiştiricilikte kar yağışı da kesim zamanının belirlenmesinde önemli rol oynuyor. Kazların karla buluşmasının ardından kesim için uygun döneme ulaştığı belirtiliyor.
Kesilen kazlar daha sonra Kars mutfağının önemli yöresel lezzetlerinden biri olarak sofralara ulaşıyor.
Dışarıdan getirilen kazlara tepki
Kars kazının tanınırlığının artmasıyla üretimin de yaygınlaştığını belirten Yeğin, başka bölgelerden getirilen kazların "Kars kazı" adıyla satışa çıkarılmasına tepki gösterdi.
Kars'ta yetiştirilen kazlarla dışarıdan getirilen ürünlerin yetiştirme ve beslenme süreçlerinin farklı olduğunu söyleyen Yeğin, şunları kaydetti:
"Baya çoğaldı bu, şöyle bir şey var. Dışarıdan çok var. Kars kazı tescilendi. Ama dışarıdan Kars kazı diye getiriyorlar. Kilo ile şimdi bunu kiloyla satarsan zarar edersin. Çünkü çok büyük emek istiyor. Ama dışarda adam bunu sadece fabrika atıkları ve çeşitli şeylerle besliyor. Tadı, tuzu yok, biraz yağlandırıyorlar. Kilo ağır geliyor onların ama bizim ki öyle değil. Adam ördek getiriyor satıyor. Biz maalesef şuanda rekabet edemiyoruz. Onun için azalttık, dışarıdan çok geliyor."
Üreticiler Kars kazı adıyla yapılan satışlara dikkat çekiyor
Kars'taki besiciler, farklı bölgelerden getirilen kazların "Kars kazı" adıyla satılmasının yerel üreticilerin rekabet gücünü azalttığını ifade ediyor.
Üreticiler, Kars kazını diğer ürünlerden ayıran unsurun yalnızca satış sırasında kullanılan isim olmadığını; yetiştirildiği bölgenin, beslenme biçiminin ve üretim sürecinin de ürünün niteliğini belirlediğini vurguluyor.
3 Ekim 2023 tarihinde coğrafi işaretle tescillenen Kars kazının adının doğru ürünlerde kullanılması gerektiğini belirten besiciler, kent dışından getirilen ürünlerin aynı isimle satışa çıkarılmasının tüketicileri de yanıltabileceğine dikkati çekiyor.
Tüketicilere menşe uyarısı
Geleneksel yöntemlerle üretim yapan besiciler, vatandaşların kaz satın alırken ürünün nerede yetiştirildiğine dikkat etmesini istiyor.
Üreticiler, yaz aylarından itibaren emek verilerek yetiştirilen Kars kazlarının soğuk hava ve kar döneminin ardından kesildiğini, yerel üretimin devam edebilmesi için bölgedeki yetiştiricilerin desteklenmesinin önem taşıdığını belirtiyor.
Kars'ta kar yağışının ardından besiye alınan kazlarda kesim dönemi başlayacak. Geleneksel yöntemlerle yetiştirilen kazlar, kesimin ardından kentin yöresel mutfağındaki yerini alacak.
