Dünyanın en büyük kripto para platformu Binance, ABD’de İran yaptırımları nedeniyle yeniden yoğun inceleme altında. 22 Eylül’de ortaya çıkan yeni ayrıntılar, soruşturmanın şirketin yaptırım kontrollerine ve bazı işlemlere bilerek izin verilip verilmediğine odaklandığını gösteriyor.
Manhattan savcıları devrede
Binance hakkındaki incelemeyi Manhattan Federal Savcılığı yürütürken ABD Adalet Bakanlığı’nın Washington’daki Ceza Dairesi de soruşturmaya katılıyor.
Savcıların üzerinde durduğu temel konu, Binance’ın İran’a uygulanan ABD yaptırımlarına aykırı olabilecek belirli işlemleri durdurmak için yeterli önlem alıp almadığı ve şirketin söz konusu işlemlere bilerek izin verip vermediği.
Soruşturmanın varlığına ilişkin bilgiler daha önce gündeme gelmişti. Yeni gelişme ise incelemeyi yürüten birimlerin ve soruşturmanın merkezindeki “bilerek izin verme” başlığının daha açık hale gelmesi oldu.
Şu aşamada Binance hakkında bu soruşturma kapsamında açıklanmış yeni bir suçlama veya mahkûmiyet bulunmuyor. Federal soruşturmalar herhangi bir suçlama yöneltilmeden de sona erebiliyor.
İran petrol parası Binance hesaplarına uzandı
Yeni inceleme, ABD makamlarının İran bağlantılı kripto para hareketlerine yönelik baskısını artırdığı bir dönemde geliyor.
Manhattan Federal Savcılığı 14 Eylül’de yaklaşık 61 milyon dolarlık kripto paranın müsaderesi için ayrı bir sivil dava açtı. Savcılık, söz konusu varlıkların yaptırım altındaki İran petrolünün karaborsa satışlarından elde edilen gelirlerin bir bölümü olduğunu ileri sürdü.
Dosyada Çin bağlantılı Blessed Trust ve Hexa Whale adlı iki şirketin Binance üzerindeki işlem hesaplarını kullandığı iddia edildi. ABD makamlarına göre bağlantılı kripto adreslerinden oluşan daha geniş ağ, İran petrol satışlarından gelen 1,5 milyar doların üzerinde para hareketine aracılık etti.
Ancak bu dosya doğrudan Binance’a karşı açılmış bir ceza davası değil. Müsadere başvurusundaki iddialar da mahkeme tarafından henüz kesinleşmiş bulgular niteliği taşımıyor.
Binance iki şirketi platformdan çıkardı
Binance ise İran bağlantılı işlemler konusunda farklı bir tablo ortaya koyuyor.
Şirket, Hexa Whale ve Blessed Trust hakkında kolluk kuvvetlerinden gelen bilgiler üzerine kendi incelemesini başlattığını, riskleri değerlendirdikten sonra her iki kuruluşu da platformdan çıkardığını belirtiyor.
Binance’ın açıklamasına göre Hexa Whale Ağustos 2025’te, Blessed Trust ise Ocak 2026’da platformdan çıkarıldı.
Şirket ayrıca İran’da ikamet eden kullanıcıların Binance’a kabul edilmediğini, kimlik doğrulama ve coğrafi konum kontrollerinin uygulandığını ve doğrudan İran merkezli kuruluşlarla işlem yapıldığına ilişkin kendi sistemlerinde bir tespit bulunmadığını savunuyor.
Binance, yeni soruşturmaya ilişkin açıklamasında da yaptırım ihlallerine karşı sıfır tolerans politikası uyguladığını, kolluk kuvvetleriyle iş birliği yaptığını ve yasa dışı faaliyet gösteren hesapları sistemden çıkarmaya devam ettiğini bildirdi.
2023’te 4,3 milyar dolar ödemişti
Yeni dosyayı Binance açısından daha kritik hale getiren nokta, şirketin ABD’de benzer yaptırım ve kara para aklamayla mücadele sorunları nedeniyle daha önce ağır bir yaptırımla karşılaşmış olması.
Binance, Kasım 2023’te ABD’de Banka Gizliliği Yasası, para transferi düzenlemeleri ve yaptırım yasalarının ihlaline ilişkin federal suçlamaları kabul etti.
Şirket toplam 4,316 milyar dolarlık para cezası ve müsadere ödemeyi kabul ederken kurucu Changpeng Zhao da kara para aklamayla mücadele sisteminin yeterli şekilde uygulanmamasına ilişkin suçlamayı kabul etmişti.
O dönemde ABD Adalet Bakanlığı, Binance’ın ABD kullanıcıları ile İran’da ikamet eden kullanıcılar arasındaki işlemleri engelleyecek kontrolleri uygulamadığını açıklamıştı.
Resmî dosyaya göre Ocak 2018 ile Mayıs 2022 arasında ABD kullanıcıları ile İran’da ikamet eden kullanıcılar arasında Binance üzerinden gerçekleştirilen işlemlerin toplam hacmi 898 milyon doların üzerine çıktı.
Yeni soruşturmanın kritik noktası “bilgi” olacak
Bugünkü soruşturmayı önceki dosyadan ayırabilecek en önemli unsur, Binance’ın olası yaptırım ihlallerini hangi aşamada bildiği ve tespit edilen risklere karşı ne kadar hızlı harekete geçtiği olacak.
Kripto işlemlerinin halka açık blok zincirlerinde farklı cüzdanlar üzerinden birkaç aşamada taşınabilmesi, yaptırım kontrollerini geleneksel bankacılık sistemine göre daha karmaşık hale getiriyor.
Binance da İran bağlantılı bazı para hareketlerinin doğrudan değil, birkaç farklı cüzdan üzerinden gerçekleştirilen dolaylı işlemler olduğunu savunuyor.
Savcıların ise mevcut kontrollerin yeterli olup olmadığını ve şirketin riskli işlemleri öğrendikten sonra bunların sürmesine bilerek izin verip vermediğini incelemesi bekleniyor.
Bu nedenle dosyanın sonucu yalnızca Binance açısından değil, küresel kripto platformlarının yaptırım kontrollerinin ne ölçüde yeterli kabul edileceği açısından da önem taşıyor.
