Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi tarafından görevlendirilen İran Bağımsız Uluslararası Gerçekleri Araştırma Misyonu, ABD’nin İran’daki iki hava saldırısına ilişkin bulgularını açıkladı.
Uzman heyet, 28 Şubat’ta gerçekleştirilen saldırılarda sivillerin öldürülmesi ve sivil yapıların zarar görmesi nedeniyle ABD’nin “ayrım gözetmeyen saldırılar” düzenlemiş olabileceğine dair “makul gerekçeler” bulunduğunu bildirdi.
Heyetin incelediği saldırılardan biri, İran’ın güneyindeki Minab kentinde bulunan Shajareh Tayyebeh okulunda meydana geldi.
BM destekli uzmanlara göre saldırıda en az 168 kişi hayatını kaybetti. Ölenlerin önemli bölümünün çocuklardan oluştuğu bildirildi.
ABD yönetimi okulun kasıtlı biçimde hedef alındığını kabul etmedi. Daha önce ABD’li kaynaklara dayandırılan haberlerde, saldırının eski istihbarat verileri nedeniyle yanlış hedeflemeyle gerçekleşmiş olabileceği ihtimali gündeme gelmişti.
Uzmanların değerlendirdiği ikinci saldırı ise yine 28 Şubat’ta Lamerd kentinde gerçekleşti.
Rapora göre hassas güdümlü mühimmatla düzenlenen saldırıda tungsten parçacıkları, açık biçimde ayırt edilebilen bir spor kompleksi ile çevresindeki yerleşim alanına yayıldı.
Bu saldırıda 22 sivilin yaşamını yitirdiği bildirildi.
TOPLAM CAN KAYBI EN AZ 178
BM destekli heyet, iki saldırıda toplam en az 178 sivilin öldüğünü açıkladı. Ölenler arasında kadınlar ve çocukların da bulunduğu belirtildi.
Uzmanlar, elde edilen görüntüler, uydu verileri, tanık anlatımları ve diğer kanıtların saldırıların uluslararası insancıl hukuk açısından daha ileri incelemeyi gerektirdiği sonucuna götürdüğünü bildirdi.
Heyetin kullandığı “makul gerekçeler” ifadesi, ABD’nin savaş suçu işlediğine ilişkin kesinleşmiş bir mahkeme kararı anlamına gelmiyor.
Bu değerlendirme, mevcut kanıtların savaş suçu işlendiği ihtimalini destekleyecek düzeyde görüldüğünü ve hukuki sorumluluğun daha ayrıntılı biçimde araştırılması gerektiğini ifade ediyor.
Beyaz Saray ve ABD ordusu, uzman heyetin son değerlendirmesine ilişkin ilk aşamada açıklama yapmadı.
ABD yönetimi daha önce sivillerin kasıtlı biçimde hedef alınmadığını savunmuş, saldırılara ilişkin bazı iddiaları reddetmişti. Pentagon’un Minab saldırısına ilişkin incelemesinin sonucu ise kamuoyuyla paylaşılmış değil.
HEYET İRAN YÖNETİMİNİ DE SUÇLADI
BM destekli misyonun raporu yalnızca ABD saldırılarını ele almıyor.
Uzmanlar, İran güvenlik güçlerinin de ülke içinde öldürme, işkence ve diğer ağır insan hakları ihlallerini “çok geniş ölçekte” gerçekleştirdiğine ilişkin bulgular bulunduğunu açıkladı.
Raporda bazı eylemlerin insanlığa karşı suç kapsamında değerlendirilebileceği belirtildi.
Heyet, hem ABD’den hem de İran’dan iddiaların bağımsız biçimde soruşturulmasını ve mağdurlar için etkili hukuki yolların oluşturulmasını istedi.
