Elektrikli kamyonların pazar payındaki yükseliş, Çin'in enerji tüketiminde de önemli değişikliklere yol açıyor. Özellikle karayolu taşımacılığında dizel kullanımının azalması, ülkenin petrol talebini aşağı çekiyor. Kpler tarafından hazırlanan tahminlere göre Çin'in dizel talebinin 2026 genelinde günlük yaklaşık 230 bin varil azalması bekleniyor.
Elektrikli kamyonların pazar payı iki yıldan kısa sürede yüzde 50'ye ulaştı
Çin'de yeni enerjili ağır ticari araçların toplam satışlar içindeki payı 2024 yılında yüzde 13,6 seviyesindeydi. 2025 yılında ise satışlar yüzde 182 artarak 231 bin 100 adede ulaştı ve pazar payı yüzde 28,9'a yükseldi. Aralık 2025'te elektrikli ve diğer yeni enerjili ağır kamyonların pazar payı yüzde 53,9'a kadar çıktı. Ancak bu yükselişte devlet teşviklerinin sona ermesinden önce araç satın almak isteyen filoların oluşturduğu talep etkili oldu. Bu nedenle pazar payı Mart 2026'da yaklaşık yüzde 23'e kadar geriledi.
Özellikle uzun mesafeli taşımacılıkta kullanılan çekicilerde dönüşüm daha hızlı gerçekleşiyor. Eylül ayında bu araçların satışları içerisindeki yeni enerjili modellerin payı yüzde 64,5'e yükseldi.
Çin yönetimi, 2030 yılına kadar yeni enerjili ağır kamyonların toplam satışlardaki payını yüzde 40'a çıkarmayı hedefliyordu. Ayrıca 1,6 milyon yeni enerjili ağır ticari aracın yollara çıkması, 30 bin kilometrelik sıfır karbonlu yük taşımacılığı koridoru oluşturulması ve yaklaşık 3 bin şarj ve batarya değiştirme istasyonu kurulması planlanıyor. Ancak elektrikli kamyonların aylık satış payının şimdiden yüzde 50'yi aşması, dönüşümün hedeflenenden çok daha hızlı ilerlediğini gösteriyor.
Elektrikli kamyonlara geçişin arkasında maliyet avantajı var
Çin'deki lojistik şirketlerinin elektrikli kamyonlara yönelmesinin en önemli nedenlerinden biri işletme maliyetleri. Elektrikli ağır ticari araçlar, birçok kullanım senaryosunda satın alma ve işletme maliyetleri bakımından dizel alternatiflerinden daha avantajlı hale gelmiş durumda.
CATL, elektrikli ağır kamyonların kilometre başına yaklaşık 0,6 yuan tasarruf sağlayabildiğini belirtiyor. ICCT ve Çin Otomotiv Teknolojisi ve Araştırma Merkezi (CATARC) tarafından gerçekleştirilen bir araştırma da elektrikli kamyonların uygun koşullarda ton-kilometre başına dizel araçlardan yaklaşık yüzde 19 daha düşük maliyetle çalışabildiğini ortaya koyuyor.
Bununla birlikte elektrikli kamyonların her kullanım senaryosunda aynı avantajı sunmadığına dikkat çekiliyor. Yıllık kilometresi düşük olan araçlarda veya batarya ağırlığının taşınabilecek yük miktarını azalttığı durumlarda maliyet avantajı ortadan kalkabiliyor.
Şarj süresi konusundaki dezavantaj ise batarya değiştirme teknolojisiyle aşılmaya çalışılıyor. CATL'nin Qiji markası, 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 300 ağır kamyon batarya değiştirme istasyonunu işletiyordu. Şirket, bu sayıyı 2026 sonunda 900'e, 2027 yılında ise 2 bine çıkarmayı hedefliyor.
CATL ayrıca Ağustos ayında Çin'in en büyük ağır kamyon şarj ve batarya değiştirme ağı işletmecilerinden Qiyuan Green Power'ın yaklaşık yüzde 25'ini satın almak için 2,56 milyar yuanlık (yaklaşık 370 milyon dolar) anlaşma yaptı. Şirketin yeni standartlaştırılmış batarya paketleri 432 kWh ve 513 kWh kapasite sunarken, bataryaların değiştirilmesi yaklaşık beş dakika sürüyor.
Elektrikli kamyonlar LNG araçların da önüne geçiyor
Çin'de dizel kamyonlara alternatif olarak uzun süre sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kullanan modeller öne çıkmıştı. Özellikle doğal gaz fiyatlarının dizelden daha ucuz olduğu 2024 yılında LNG'li kamyonlar ağır ticari araç pazarının yaklaşık yüzde 30'una ulaşmıştı.
Ancak elektrikli modellerin maliyet avantajı kazanmasıyla LNG araçların pazar payı hızla gerilemeye başladı. Kpler verilerine göre LNG'li kamyonlar Mart 2026'da ağır ticari araç kayıtlarının yüzde 37'sini oluştururken elektrikli modellerin payı yüzde 23 seviyesindeydi. Temmuz ayında ise elektrikli kamyonların payı yüzde 47'ye yükselirken LNG'li modellerin payı yüzde 11'e kadar düştü. LNG kamyonların aylık kayıtları 30 bin adedin üzerinden yaklaşık 6 bin 200 adede geriledi. Bu gelişme, Çin'in ağır ticari taşımacılıkta dizelden LNG'ye geçiş sürecini büyük ölçüde atlayarak doğrudan elektrikli araçlara yöneldiğini gösteriyor.
Çin'de dizel tüketimi düşüşe geçti
Elektrikli ve LNG'li kamyonların yaygınlaşması, Çin'in dizel tüketiminde ciddi bir gerilemeye neden oluyor. Rhodium Group verilerine göre ülkede dizel rafineri üretimi Nisan 2023'te zirve yaptı. Aynı dönemde günlük yaklaşık 4,7 milyon varil olan dizel tüketimi, Nisan 2025'te 4 milyon varile kadar geriledi.
2026 yılında ise düşüş daha da hızlandı. Kpler tahminlerine göre Çin'in dizel talebi Mayıs ayında yıllık bazda günlük yaklaşık 420 bin varil, Haziran ayında ise 460 bin varil azaldı. Şirket, 2026 genelinde günlük yaklaşık 230 bin varillik düşüş bekliyor. 2027 yılında ise günlük yalnızca 64 bin varillik sınırlı bir toparlanma öngörülüyor.
Üstelik karayolu yük taşımacılığı Temmuz 2026'ya kadar yaklaşık yüzde 3 büyüdü. Başka bir ifadeyle Çin, daha fazla yük taşırken daha az dizel tüketmeye başladı.
Bununla birlikte elektrikli kamyonların toplam araç filosundaki payı henüz oldukça düşük. Kpler, 2026 sonunda Çin'deki ağır kamyonların yalnızca yaklaşık yüzde 8'inin elektrikli olacağını tahmin ediyor. Ancak yeni satışlarda yüzde 40-50 seviyelerine ulaşan pazar payı, önümüzdeki yıllarda bu oranın hızla yükseleceğini gösteriyor.
Avrupa ve ABD Çin'in oldukça gerisinde
Çin'deki hızlı dönüşüme karşın Avrupa ve ABD'de elektrikli ağır ticari araçların yaygınlaşması daha yavaş ilerliyor. ACEA verilerine göre Avrupa Birliği'nde Eylül 2026'ya kadar 16 ton ve üzeri 5 bin 120 elektrikli ağır kamyon tescil edildi. Bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 59,9 artış anlamına geliyor. Ancak elektrikli modellerin toplam pazardaki payı yalnızca yüzde 2,5 seviyesinde. Yeni kamyon kayıtlarının yüzde 91,7'si hala dizel araçlardan oluşuyor.
ABD'de ise elektrikli Class 8 kamyonların satışlarına ilişkin resmi bir pazar payı verisi bulunmuyor. Tesla Semi için ZET SCALE üzerinden verilen 2 bin 500 araçlık sipariş, ülkedeki elektrikli ağır kamyon filosunu yaklaşık iki katına çıkarabilecek büyüklükte. Buna rağmen ABD'de yılda yaklaşık 230 bin Class 8 kamyon satıldığı düşünüldüğünde elektrikli modellerin pazar payı yüzde 1'in oldukça altında kalıyor.
Maliyetler de ABD'deki dönüşümün önündeki önemli engellerden biri. ICCT verilerine göre ülkede elektrikli Class 8 çekicilerin ortanca fiyatı 411 bin 200 dolar seviyesindeyken dizel modellerde bu rakam 172 bin 500 dolar. Ayrıca ticari elektrikli araçlara yönelik federal vergi kredilerinin 2025 yılında sona ermesi ve Kaliforniya'nın filoları sıfır emisyonlu kamyon satın almaya zorlayacak düzenlemeyi askıya alması dönüşümü yavaşlatıyor.
