Çin'in kasım ayının başlarında Tayvan çevresinde ve Batı Pasifik'te, kamuoyuna herhangi bir açıklama yapmadan geniş çaplı askeri tatbikatlar gerçekleştirdiği bildirildi.
Reuters'a konuşan üst düzey bir Tayvanlı güvenlik yetkilisi, Çin ordusu ve sahil güvenlik birimlerinin bölgede aynı anda 100'den fazla gemi konuşlandırdığını açıkladı. Tatbikatlarda, Tayvan dahil çeşitli ülkelerin askeri unsurlarına ve kentlerine yönelik simüle edilmiş saldırıların gerçekleştirildiği belirtildi.
Kimliğinin açıklanmasını istemeyen yetkili, operasyonu uluslararası toplantılar öncesinde Tayvan'a ve diğer hükümetlere baskı uygulamayı amaçlayan bir "sessiz gözdağı" olarak değerlendirdi.
"EN BÜYÜK DENİZ KONUŞLANDIRMALARINDAN BİRİ"
Tayvanlı yetkiliye göre kasım ayındaki askeri hareketlilik, Çin'in yaklaşık bir yıl önce Tayvan'ı hedef alarak gerçekleştirdiği ve resmî olarak adlandırdığı son büyük tatbikat olan "Adalet Misyonu 2025" operasyonunu geride bıraktı.
Bu yönüyle son tatbikat, Çin'in bugüne kadar gerçekleştirdiği en büyük deniz kuvveti konuşlandırmalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Çin, son beş yılda Tayvan çevresindeki askeri faaliyetlerini önemli ölçüde artırdı. Pekin yönetimi, demokratik bir yönetim sistemine sahip olan Tayvan'ı kendi topraklarının parçası olarak görüyor.
Artan askeri baskı, Taipei'nin tepkisine neden olurken Batılı başkentlerde olası bir Çin-Tayvan çatışmasına ilişkin endişeleri de güçlendiriyor.
"DENİZALTIDAN BALİSTİK FÜZE FIRATILDI"
Tayvanlı güvenlik yetkilisi, son tatbikatlar sırasında Çin'e ait bir denizaltının Sarı Deniz'den Çin ana karası yönüne kıtalararası balistik füze fırlattığını da öne sürdü.
Yetkili, operasyonun önceden ilan edilmemesine dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:
"Sessiz bir gözdağı..."
Çin Savunma Bakanlığı ise Reuters'ın konuyla ilgili yorum talebine yanıt vermedi.
ÇİN'İN PASİFİK TATBİKATLARI
Tayvan Savunma Bakanlığı, Reuters'ı Savunma Bakanı Wellington Koo'nun hafta içinde yaptığı açıklamalara yönlendirdi.
Koo, Çin'in Batı Pasifik'te bir uçak gemisi ve diğer deniz kuvvetlerinin katılımıyla "erişimi engelleme ve bölgeyi kontrol altında tutma" tatbikatları gerçekleştirdiğini bildirdi.
Askeri terminolojide erişimi engelleme (anti-access/area denial – A2/AD) olarak bilinen bu strateji, rakip kuvvetlerin belirli bir bölgeye girmesini veya bölgede serbestçe faaliyet göstermesini zorlaştırmayı amaçlıyor.
Bu tür operasyonlar, özellikle Tayvan çevresinde olası bir çatışma sırasında ABD ve müttefiklerinin askeri müdahale kapasitesini sınırlamaya yönelik senaryolar açısından önem taşıyor.
Şİ'DEN 'BARIŞÇIL BİRLEŞME' MESAJI
Askeri hareketlilik sürerken Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, perşembe günü Tayvan konusunda önemli bir siyasi konuşma yaptı.
Şi, Tayvan ile "barışçıl yeniden birleşme" çağrısında bulunurken konuşmasında güç kullanımına değinmedi.
Bununla birlikte Pekin yönetimi, Tayvan'ın Çin'in ayrılmaz bir parçası olduğu yönündeki tutumunu sürdürüyor.
Çin'in askeri faaliyetleri ile Şi'nin diplomatik mesajlarının aynı döneme denk gelmesi, Pekin'in Tayvan üzerindeki baskısını farklı araçlarla sürdürdüğü yönündeki değerlendirmeleri gündeme getirdi.
Trump ile Şi zirvesi öncesinde dikkat çeken hareketlilik
Çin'in tatbikatları, Pekin'in gelecek hafta Şenzen kentinde ev sahipliği yapacağı Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Zirvesi öncesinde gerçekleşti.
Zirvede ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in, bu yıl üçüncü kez bir araya gelmesi bekleniyor.
Tayvan'ın da katılacağı toplantı öncesindeki askeri hareketlilik, Çin'in bölgedeki güç gösterisinin diplomatik bir mesaj içerip içermediği sorusunu gündeme taşıdı.
Reuters'a konuşan yabancı bir istihbarat kaynağı, Çin'in tatbikatları resmî bir isim vermeden ve kamuoyuna duyurmadan gerçekleştirmesinin bilinçli bir tercih olabileceğini belirtti.
Kaynağa göre bu yöntem, Pekin'in askeri baskı uygularken aynı zamanda sert diplomatik tepkilerden kaçınmasına olanak sağlıyor.
Aynı kaynak, Çin'in büyük çaplı askeri tatbikatlarını genellikle hava koşullarının daha elverişli olduğu yılın ikinci yarısında gerçekleştirdiğine de dikkat çekti.
