Rusya-Ukrayna savaşıyla Avrupa’nın kuzey ve doğusunda yoğunlaşan güvenlik krizine, Orta Doğu’da genişleyen askeri gerilim ve Batı Avrupa’da derinleşen toplumsal huzursuzluk eşlik ediyor. Washington ile Tahran arasındaki nükleer restleşme, Yemen’deki çatışmaların Suudi Arabistan’a uzanması ve Fransa’da hayat pahalılığına karşı yeniden yükselen Sarı Yelekliler hareketi, küresel istikrarsızlığın farklı coğrafyalarda yeni boyutlar kazandığını ortaya koyuyor. Bir yanda Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için diplomatik temaslar yürütülürken, diğer yanda karşılıklı askeri tehditler sürüyor.
Diplomasi masasında askeri tehditler
Washington-Tahran hattında gerilim, İran’ın nükleer faaliyetleri ve Hürmüz Boğazı’nın geleceği üzerinden tırmanıyor. ABD yönetimi askeri operasyonların devam edebileceği mesajını verirken, İran, olası yeni saldırılara karşı hazırlıklı olduğunu ancak diplomasi seçeneğini de masada tuttuğunu açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik saldırılarda ülkenin nükleer kapasitesini ortadan kaldırdıklarını öne sürerek, Amerikan güçlerinin bölgede bir süre daha kalabileceğini söyledi. İran’ın yeniden silahlanmasını engellemeye kararlı olduklarını belirten Trump, sürecin tamamlanmasıyla ABD’deki benzin fiyatlarının önceki seviyelerinin de altına ineceğini savundu. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise İran’ın müzakere masasında nükleer hedeflerinden vazgeçmesi gerektiğini belirterek, aksi durumda ülkenin büyük bir yıkımla karşı karşıya kalabileceği tehdidinde bulundu. İran’ın geniş bir füze cephaneliği oluşturduğunu öne süren Hegseth, Tahran’ın hızlı karar vermesi gerektiğini vurguladı.
Hürmüz için yedi günlük plan masada
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise Bağdat’ta düzenlenen İslam İşbirliği Teşkilatı Dışişleri Bakanları Konseyi’nin 52. Toplantısı kapsamında yaptığı açıklamada, ülkesinin tehditlere boyun eğmeyeceğini söyledi. İran’ın savunma hazırlığının önceki savaşlardan daha yüksek olduğunu belirten Erakçi, geçmiş çatışmalardan önemli tecrübeler kazandıklarını ifade etti. Askeri söylemlerin gölgesinde diplomatik temasların sürdüğünü açıklayan Erakçi, İran’ın New York’ta sunduğu yedi aşamalı ve yedi günlük planın hâlâ geçerli olduğunu bildirdi. ABD’nin plana ilişkin görüşlerini ilettiğini ve bunları değerlendirdiklerini belirten Erakçi, Washington’ın samimi davranması ve gerekli koşulların yerine getirilmesi durumunda Hürmüz Boğazı’nın birkaç gün içinde yeniden açılabileceğini kaydetti.
Savaş, enerji ve lojistik altyapısına yoğunlaştı
Küresel gerilimin kuzey hattında ise Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş, karşılıklı İHA saldırılarıyla yeni bir yoğunluk kazandı. Tarafların enerji, lojistik ve ulaşım altyapısını hedef alan operasyonları, çatışmanın ekonomik maliyetini artırıyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya'nın ülkesinin enerji altyapısına bir haftada 76 saldırı düzenlediğini açıkladı. Ukrayna'nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarında St. Petersburg ve Leningrad bölgesi öne çıktı. Saldırılar nedeniyle Moskova ve St. Petersburg havalimanlarında uçuşlara geçici kısıtlamalar getirildi.
Çatışmalar Suudi Arabistan'a uzandı
İran destekli Husiler ile Yemen hükümeti arasındaki çatışmaların şiddetlenmesi, Suudi Arabistan'ın da doğrudan hedef alındığı yeni bir güvenlik sorununa dönüştü. Arap Koalisyonu, Riyad ile ülkenin Doğu Bölgesi'nde 2 İHA’nın engellendiğini duyurdu. Mısır Ulusal Savunma Konseyi, Riyad’a her türlü desteğin sağlanmasına karar verdi. Riyad'da 24 Ekim'de yapılacak 2. Avrupa Birliği- Körfez İşbirliği Konseyi Zirvesi de ertelendi.
Hayat pahalılığı, Sarı Yeleklileri Fransa’da sokaklara indirdi, yağma başladı
Fransa'da hayat pahalılığı ve yüksek akaryakıt fiyatlarına karşı yeniden sokaklara çıkan Sarı Yelekliler hareketi, ülke genelinde geniş katılımlı protestolara dönüştü. Fransa İçişleri Bakanlığı, gösterilere 550 bin kişinin katıldığını açıklarken, organizatörler katılımcı sayısını 800 bin olarak duyurdu. Yaklaşık 500 noktaya yayılan eylemlere liseliler, çiftçiler ve iklim aktivistleri de destek verdi. Başbakan Sebastien Lecornu, 1200 kişinin gözaltına alındığını, 150 polis ve jandarmanın yaralandığını bildirdi. Paris'in yanı sıra Lyon, Marsilya, Rennes ve Lille’de göstericilerle güvenlik güçleri karşı karşıya geldi. Paris'te ve farklı kentlerdeki lüks markaların şubeleri yağmalandı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, gösterilerde yaşanan şiddet olaylarına tepki göstererek, kamu binalarına ve iş yerlerine saldıranların yargılanacağını açıkladı.
