Yaş sebze-meyve piyasasını manipüle ederek üretici ve tüketicinin sırtından vurgun yapan firmalara operasyon geldi. İstanbul merkezli 22 ilde düzenlenen operasyonlarda 41 firmaya ait 109 adrese baskın yapıldı, 38 firmanın yöneticisi gözaltında.
1029 ÇİFTÇİ DİNLENDİ
Vatandaşın sofrasına el uzatanlara savaş açan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, beyaz et ve nişasta bazlı şeker soruşturmasının ardından yaş sebze ve meyve vurguncularına neşter vurdu. Rekabet Kurulu, Ticaret Bakanlığı ile İstanbul, Ankara, İzmir, Mersin ve Antalya Büyükşehir Belediyeleri Hal Müdürlüklerine müzekkere yazan savcılık, şüphelilerin yaş sebze ve meyve ticaretindeki işlem hacimlerine ilişkin raporları inceledi. Söz konusu firmaların düzenlediği belgelerde adı geçen 1029 çiftçinin beyanı şüpheli şirketlerin defter ve belgeleri karşılaştırıldı. İncelemeler sonucunda Türkiye’deki en büyük market zincirlerine de mal tedarik eden firmaların birçok yöntemle fiyatları manipüle ettiği tespit edildi.
ÜRÜNÜ AZ, MALİYETİ YÜKSEK GÖSTERDİLER
14 Temmuz 2026 ve 3 Eylül 2026 tarihli raporlarda, bazı tedarikçilerin çiftçilerden satın aldıkları ürünleri gerçek alış fiyatından daha yüksek gösterecek şekilde müstahsil makbuzu düzenlediği belirtildi. Raporlarda, bazı şüphelilerin piyasadaki hakim konumlarını kullanarak ürün arzını olduğundan düşük, maliyetleri ise yüksek gösterdiği ifade edildi. Ayrıca tedarik zincirinin gereksiz şekilde uzatıldığı ve bu yöntemlerle fiyatların yukarı yönlü manipüle edilerek fahiş fiyat uygulamasına neden olunduğu kaydedildi.
ÖLÜLER ADINA MAKBUZ DÜZENLENDİ
Raporda yer alan tespitlerden birinin Ahmet Demir Gıda Nakliye Hayvancılık Et ve Süt Ürünleri Turizm Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ilişkin olduğu belirtildi. Şirketin 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında, daha önce ölüm kaydı bulunan bazı kişiler adına müstahsil makbuzu düzenlediği tespit edildi. Raporda, söz konusu kişilerin bir bölümünün ölüm tarihlerinin 2014 ve 2016 yıllarına kadar uzandığı, düzenlenen makbuzların tutarlarının ise kişi başına 29 bin lira ile 118 bin lira arasında değiştiği aktarıldı. Essa Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi hakkında hazırlanan raporda da benzer tespitlere yer verildi. Şirket tarafından daha önce hayatını kaybettiği belirlenen 27 farklı kişi adına müstahsil makbuzu düzenlendiği, adına makbuz düzenlenen kişilerin önemli bölümünün ise şirkete ürün satmadıklarını beyan ettikleri belirtildi.
Kâr marjı kağıt üzerinde küçülüyor!
Vergi Denetim Kurulu raporlarının ortaya koyduğu modele göre fiyatlar şu adımlarla şişirildi:
6 liralık mandalina hale girmeden 31 lira oldu!
Vergi Denetim Kurulu’nun dosyaya giren iki raporu, fiyatların tarladan sofraya nasıl şişirildiğini ortaya koydu. Raporlardaki en çarpıcı örneklerden biri mandalinada ortaya çıktı. Bir üreticinin 6-8 TL/kg seviyesinden sattığını beyan ettiği mandalina, müstahsil makbuzunda 28 TL/kg maliyetle kayda geçirildi. Firmanın aynı dönemdeki ortalama satış fiyatı ise 31,82 TL/kg olarak belirlendi. Başka bir örnekte üretici mandalinayı 12 TL/kg fiyatla sattığını söyledi. Aynı ürün müstahsil makbuzunda 31,48 TL/kg olarak görünürken şirketin ortalama satış fiyatı 31,65 TL/kg oldu. Böylece üretici fiyatı ile şirketin satış fiyatı arasında yaklaşık 20 liralık fark bulunmasına rağmen, belge üzerinde şirket kilogram başına yalnızca 17 kuruş kazanmış gösterildi. Benzer tablo diğer ürünlerde de görüldü. Dosyaya giren çiftçi beyanları ve firmaların resmi belgeleri arasındaki fark satır başları ile raporlara böyle yansıdı:
Patatesle de oynadılar
Müsaade edilmeyecek
Adalet Bakanı Akın Gürlek de operasyona ilişkin sosyal medya hesabından açıklama yaptı. Soruşturmada, yaklaşık 1029 çiftçinin beyanına başvurularak ürünlerin üreticiden hangi bedelle çıktığı ve tedarikçilere hangi şartlarda ulaştığının incelendiğini belirten Gürlek, “Bazı firmaların fiyatları yukarı yönlü manipüle ederek haksız kazanç sağladıkları yönünde tespitlere ulaşıldı. Tarladan sofraya uzanan zincirin hiçbir aşamasının üreticimizin emeği ve vatandaşımızın bütçesi üzerinden haksız kazanç kapısına dönüştürülmesine müsaade edilmeyecektir" ifadelerini kullandı.
