Orta Doğu'dan petrol ihracatında savaşın ardından yaşanan sert düşüş yerini toparlanmaya bırakırken, enerji piyasalarında endişeler devam ediyor. Bölgeden yapılan sevkiyatların savaş öncesi seviyelerin yüzde 80'ine kadar çıkmasına rağmen tanker sıkıntısı ve rekor seviyelere ulaşan taşıma maliyetleri petrol piyasası üzerindeki baskıyı sürdürüyor.
Petrol piyasasında söz konusu gelişmeler yakından takip edilirken, Brent petrolün varil fiyatı 102,72 dolar seviyesinde bulunuyor.
TP ICAP Group bünyesindeki PVM Oil Associates'in değerlendirmesine göre, Orta Doğu'nun petrol ihracatı eylül ayında günlük ortalama 12,8 milyon varile ulaştı.
Suudi Arabistan'ın petrol ihracatı günlük yaklaşık 6 milyon varile yükselerek ülkenin 2025 yılı aylık ortalamasına yaklaştı. Irak'ın petrol üretimi de güney terminallerinden yapılan ihracatın artmasıyla ağustosta günlük 3,5 milyon varile çıktı.
Petrol sevkiyatında yeni rota
İhracattaki toparlanmaya rağmen sevkiyatların gerçekleştirilmesi giderek daha karmaşık ve maliyetli hale geliyor.
Bölgedeki petrolün taşınmasında gemiden gemiye transferlerin kullanımı hızla arttı. Tankerler Körfez'de petrolü yükledikten sonra kargolarını Hürmüz Boğazı'nın dışında, Umman'ın Sohar veya Birleşik Arap Emirlikleri'nin Füceyre bölgesi açıklarında başka tankerlere aktarıyor.
Bu yöntemle taşınan petrol miktarının eylül ayında günlük yaklaşık 2,5 milyon varile ulaşması bekleniyor. Ağustosta aynı yöntemle günlük 1,4 milyon varil taşınmıştı.
Ancak iki aşamalı sevkiyat modeli daha fazla tankere ihtiyaç duyulmasına yol açarken sigorta ve gemi kiralama maliyetlerini de yükseltiyor.
Tanker kiraları rekor kırdı
Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün verilerine göre, çatışmaların başladığı 28 Şubat'tan bu yana Hürmüz çevresinde ticari gemilere yönelik 80 saldırı doğrulandı. Saldırılarda en az 22 denizci yaşamını yitirdi.
Artan güvenlik riskleri tanker piyasasına da yansıdı. LSEG verilerine göre, Körfez içinden hareket ederek Hürmüz Boğazı'ndan geçen çok büyük ham petrol tankerlerinin günlük kiralama maliyeti 1 milyon ila 1,27 milyon dolar aralığına çıkarak rekor seviyelere ulaştı.
Taşımacılık maliyetlerindeki artış petrolün dışına da taşmış durumda. Uzak Doğu ile Kuzey Avrupa arasındaki spot konteyner navlun fiyatları, İran savaşının başlamasından bu yana yüzde 85 yükselerek ortalama 4 bin 100 dolara çıktı.
Denizdeki petrol stokları azalıyor
Tankerlerin taşımacılıkta kullanılmasının daha kazançlı hale gelmesi, gemilerde depolanan petrol miktarının da hızla azalmasına neden oldu.
Küresel yüzer petrol stokları nisanda 145 milyon varil seviyesindeyken yaklaşık 88 milyon varile kadar geriledi.
Orta Doğu'dan petrol ihracatının savaş öncesi seviyelere yaklaşması bu nedenle piyasadaki endişeleri tamamen ortadan kaldırmadı. Tanker arzındaki sıkışıklık, yüksek sigorta giderleri ve rekor seviyelerdeki navlun ücretleri, petrol piyasasında maliyet baskısının devam etmesine neden oluyor.
