Geçen perşembe günü düzenlenen saldırının ardından Riyad yönetimi, 1.200 kilometre uzunluğundaki boru hattının faaliyetlerini tedbir amacıyla durdurdu.
Hat, Suudi Arabistan'ın doğusundaki büyük petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu Limanı'na bağlıyor. Böylece Suudi petrolü Hürmüz Boğazı'ndan geçmeden dünya pazarlarına ulaştırılabiliyor.
ABD-İsrail ile İran arasında şubat ayında başlayan savaşın ardından Hürmüz'deki petrol trafiğinin ciddi şekilde azalması, hattın stratejik önemini daha da artırmıştı.
HASARIN BOYUTU BİLİNMİYOR
Saldırının boru hattında ne ölçüde hasara yol açtığı henüz netlik kazanmadı.
Reuters'a konuşan kaynaklar, onarım çalışmalarının beş ila altı hafta sürebileceğini belirtirken, başka bir kaynak faaliyetlerin daha erken başlayabileceğini söyledi.
Suudi yetkililere göre İHA'lar Riyad ve Medine bölgelerindeki iki noktayı vurdu. Saldırıda altyapı hasar görürken yaralananlar da oldu.
Suudi makamları, saldırıda kullanılan İHA'ların İran sınırına yakın, Irak'ın güneydoğusundaki Meysan vilayetinden fırlatıldığını açıkladı. Bölge, İran'la bağlantılı silahlı grupların uzun süredir faaliyet gösterdiği alanlardan biri olarak biliniyor.
Mart ayında da Yenbu'daki Saudi Aramco-ExxonMobil rafinerisinin yakınlarında düzenlenen bir saldırı, ham petrol sevkiyatını geçici olarak aksatmıştı.
HÜRMÜZ'E ALTERNATİF
Petroline olarak da bilinen Doğu-Batı boru hattı 1981'de inşa edildi. Hat, Abkayk yakınlarındaki petrol sahalarından başlayan ham petrolü Arap Yarımadası boyunca Yenbu'ya taşıyor.
Boru hattının azami kapasitesi günlük yaklaşık 7 milyon varil.
Ancak Kpler verilerine göre ağustosta hattan geçen petrol miktarı günlük yaklaşık 2 milyon varile gerileyerek ocaktan bu yana en düşük seviyeye indi. Bu düşüşte Husilerin Kızıldeniz çevresindeki saldırılarının deniz taşımacılığını zorlaştırması etkili oldu.
Buna karşılık savaşın ilk beş ayında Suudi Arabistan, batıya gönderdiği petrol miktarını günlük yaklaşık 4-5 milyon varile kadar çıkardı. Bu miktar dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 4-5'ine karşılık geliyor.
PETROL PİYASASI İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
Savaş öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol geçiyordu. Bu miktar küresel arzın beşte birinden fazlasını oluşturuyordu.
Reuters'ın aktardığı sektör tahminlerine göre Hürmüz'den geçen petrol miktarı artık günlük yalnızca 6-9 milyon varil seviyesinde.
Suudi Arabistan bu kaybı telafi etmek için petrol sevkiyatını Kızıldeniz'e yönlendirdi. Ancak bunun sürdürülebilmesi Doğu-Batı boru hattının çalışmasına, Yenbu'daki depolama kapasitesine ve Kızıldeniz'deki tanker trafiğinin güvenliğine bağlı.
Kaynaklara göre boru hattı kapalı kalırsa Yenbu'daki mevcut stoklar ihracatı yaklaşık 5-7 gün sürdürebilir. Mısır'ın Ayn Sokhna ve Sidi Kerir tesislerinde depolanan Suudi petrolü de birkaç günlük ek kapasite sağlayabilir.
BRENT PETROLDE 150 DOLAR RİSKİ
Kriz, küresel petrol stoklarının zaten gerilediği bir dönemde yaşanıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı'na (IEA) göre Suudi Arabistan'ın petrol arzı ağustosta 30 yılı aşkın sürenin en düşük seviyesine geriledi. Kurum, dünya petrol arzının bu yıl günlük yaklaşık 5,7 milyon varil, yani yüzde 6 azalacağını tahmin ediyor.
Stratejik rezervlerin kullanılması şimdiye kadar fiyat artışını sınırladı ve Brent petrol son aylarda 70-90 dolar bandında işlem gördü.
Ancak bölgedeki kesintilerin uzaması durumunda rezervlerin azalması fiyatlar üzerindeki baskıyı artırabilir. IEA haziran ayında stokların kritik seviyelere yaklaşması halinde Brent petrolün varil fiyatının 150 dolara kadar çıkabileceğine ilişkin değerlendirmelere dikkat çekmişti.
Asıl risk ise Suudi Arabistan'ın Hürmüz'e alternatif olarak kullandığı güzergâhın da kalıcı biçimde sekteye uğraması.
Gavekal Research'e göre günlük bir milyon varilden fazla petrol işleyen Yenbu'nun Husi İHA'larının oluşturduğu tehdit nedeniyle devre dışı kalması, küresel rafinaj kapasitesinin zaten son derece sıkışık olduğu bir dönemde dünya petrol piyasası açısından ağır sonuçlar doğurabilir.
