Londra merkezli IISS'nin savunma ve askeri analiz araştırmacısı Sascha Bruchmann, 3 Kasım 2026'da Military Balance+ platformunda yayımlanan incelemesinde, İran Devrim Muhafızları'nın değişen saldırı yöntemlerini ele aldı.
Bruchmann'a göre ABD ordusu, özellikle temmuz ayındaki saldırılarda İran donanmasının ve Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri'nin üslerini, liman tesislerini, gözetleme kulelerini ve radarlarını vurdu. Amaç, İran'ın boğazdan geçen gemileri izlemesini ve hedef almasını zorlaştırmaktı. Buna rağmen Tahran, daha sınırlı imkânlarla saldırı düzenlemenin yollarını buldu.
İHA'LARIN PAYI ARTTI
Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO) kayıtlarına göre 1 Mart ile 4 Ekim arasında boğazda 96 güvenlik olayı yaşandı. IISS, bunların 18'inde tek yönlü saldırı İHA'larının, yaygın adıyla kamikaze İHA'ların kullanıldığını belirledi. Hasar izleri ve olay anlatımları, 17 saldırının daha büyük olasılıkla aynı araçlarla gerçekleştirildiğine işaret ediyor.
Analiz, 15 Temmuz'u önemli bir dönüm noktası olarak gösteriyor. Öncesinde İran; silahlı devriye botları, gemisavar füzeler, insansız deniz araçları ve gemilere el koyma gibi farklı yöntemler kullanıyordu. Sonrasında insansız deniz aracı saldırıları ve gemilere el koyma olayları kayıtlardan kayboldu, füze saldırıları azaldı.
Buna karşılık 15 Temmuz sonrasındaki 47 saldırının 29'u, yani yüzde 62'si, kamikaze İHA saldırısı olarak tanımlandı veya değerlendirildi. Önceki 47 olayda bu sayı yalnızca yediydi.
KÜÇÜK BOTLAR İZLİYOR, İHA'LAR VURUYOR
Bruchmann'a göre saldırılar artık özellikle Hürmüz Boğazı'nın dar güney geçişinde, bölgeden ayrılan gemilere yöneliyor. İran bu güzergâhı yasa dışı sayıyor ve dost ya da tarafsız kabul etmediği ülkelerin gemilerini hedef olarak görüyor.
Ekim ortasında yayımlanan görüntülerde Devrim Muhafızları'na ait küçük botların gözetleme amacıyla kullanıldığı görülüyor. Bu botlar gemilerin yerini, hızını ve yönünü bildiriyor; ardından hedefe yaklaşık iki ila beş kamikaze İHA gönderiliyor.
Analize göre bunlar, Şahid-136 ile daha yeni, jet motorlu Şahid-238 modellerinin farklı sürümlerinden oluşabilir.
EN KRİTİK NOKTADAN VURUYORLAR
Saldırı raporlarında gemilerin sıklıkla iskele tarafından, baca veya makine dairesi yakınından vurulduğu belirtiliyor. Bu bölgeler geminin en sıcak noktaları arasında.
IISS, bazı İHA'ların ısıyı algılayan kızılötesi sistemlerle hedefe yönelmiş olabileceğini değerlendiriyor. Ukrayna istihbaratı da 2025'te incelenen İran yapımı bir Şahid-136'da kızılötesi kamera ve Nvidia Jetson işlem kartı bulunduğunu bildirmişti. Ancak bu bulgu, Hürmüz'deki bütün saldırılarda aynı teknolojinin kullanıldığını kanıtlamıyor.
Saldırıların çoğu sınırlı yangınlara neden olurken gemilerde genellikle büyük yapısal hasar oluşmadı. IISS, eldeki açık kaynak verileriyle İHA'ların isabet oranının veya hedefleme sistemlerinin ne kadar gelişmiş olduğunun kesinleştirilemeyeceğini belirtiyor.
Bruchmann'ın vardığı sonuç ise açık: ABD'nin yoğun saldırıları İran'ın kapasitesini azaltmış olsa da Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari deniz trafiğini aksatabilecek ve gemileri vurabilecek araçlara hâlâ sahip.
