Ferit PARLAK/[email protected]
Kadınların ekonomik, sosyal ve kültürel hayatın her alanına güçlü ve eşit katılımını sürdürülebilir kalkınmanın temel şartlarından biri olarak gören Ankara Sanayi Odası (ASO), kadın girişimciliğinin güçlendirilmesine yönelik kapsamlı bir araştırma hazırladı. “Kadın Girişimciliğinde Dönüşüm Açığı: Ankara Örneği” adlı raporda, kadın girişimcilerin bilgi ve deneyimleri ile işletmelerini geliştirirken karşılaştıkları güçlükler sahadan elde edilen verilerle değerlendirildi.
Araştırmaya katılan kadınların yüzde 93’ünün en az lisans düzeyinde, yüzde 42’sinin ise lisansüstü eğitim aldığı, yüzde 70’inin ise kendi işletmesinin kurucusu olduğu belirlendi. Buna karşılık incelenen işletmelerin yarısı 10 veya daha az çalışanla faaliyet gösterirken ihracat yapanların oranı yüzde 29’da kaldı. Rapora göre, politika tasarımında kaçınılması gereken 5 temel tuzak bulunuyor. Yapısal müdahale gerekiyorken eğitime, ödüle, toplantılara odaklanmak; Girişimciliği güzellik, elişi gibi mesleklerle anmak; bütün gruplara aynı programı uygulamak, desteğin gerçek ihtiyaca ulaşmasını engellemek; İşletmeyi yönettiği hâlde imza yetkisine sahip olmayan veya ortak olmadığı hâlde karar ve temsil sorumluluğu taşıyan kadınların sayısında artış ve hedefi, süresi ve başarı göstergesi belirlenmeden uygulanan destekler tuzaklar arasında yer alıyor.
Rapora göre, iyi politikayı tanımlamak kadar, etkisiz politika tasarımlarını önceden belirlemek de önemli rol oynuyor ve kadın girişimciliği alanındaki birçok politika aracı, program, uygulama iyi niyetle hazırlanmasına rağmen sorunu yanlış tanımladığı, kadınları tek bir kategori olarak ele aldığı veya sonuçları ölçmediği için sınırlı kalıyor. Raporun nicel ve nitel bulguları, politika tasarımında kaçınılması gereken temel tuzaklara da yer veriyor. Farkındalık yaratmayı amaçlayan programların aynı zamanda bir yanılsama yaratması ilk tuzak olarak nitelendiriliyor. Kadınların görünürlüğünü artıran ve kadın girişimcilik konusunda farkındalık yaratan programlar, kadınların yönetici ve işletme sahibi olmalarının önündeki finansman ve yetki sorunlarını gideremiyor
Destekler gerçek ihtiyaca ulaşmıyor
İkinci tuzak ise tek tip politika yaklaşımı. “Kadın girişimci” tek bir kategori olarak kabul edildiğinde bağımsız kuruculara, ortak kuruculara ve mevcut işletmelere sonradan katılan kadınlara aynı destekler sunulmaması diğer bir tuzak olarak öne çıkarılıyor. Veriler “kadın girişimcilik” statüsünün kâğıt üzerinde tanınmasını diğer bir tuzak olarak tanımlıyor. Kadın girişimci statüsünü yalnızca ticaret sicili, ortaklık payı veya imza sirküleri üzerinden belirlemek, kadının resmî konumu ile fiilî karar gücü arasındaki farkı gözden kaçırmak olduğu vurgulanıyor.
Kadın girişimcilerin yeniliğe açık, ama
Raporda, kadınların eğitim birikiminin ve yenilikçi yönelimlerinin büyümeye, istihdama ve ihracata daha güçlü yansıması için eğitim ve mentorluk çalışmalarının finansman, teknik iş birliği, üretim ve pazara erişim imkânlarıyla tamamlanması gerektiği belirtildi. Bu birikim ve yetenek seti ile ekonomik sonuçlar arasındaki mesafe, “dönüşüm açığı” kavramıyla ele alındı. Raporda, belirlenen ihtiyaçlara karşılık verecek beş uygulama paketi önerildi. Bakım ve Zaman Maliyeti Paketi kapsamında OSB ve teknoparklarda çocuk bakım hizmetleri sunulması, etkinliklerin gündüz ve uzaktan katılıma açık biçimde düzenlenmesi ele alındı. Yetki Devri ve Aile Anayasası Paketi ile aile üyelerinin görevlerini, karar yetkilerini ve devir süreçlerini yazılı kurallara bağlayan danışmanlık ve hukuki destekler önerildi. Finansmana Erişim ve Ölçeklenme Paketi; kredi garantisi imkânlarını, yatırımcılarla eşleştirmeleri, yatırıma hazırlık desteğini ve ihracat siparişlerini karşılayacak işletme sermayesine erişimi kapsıyor. Köprü Kurucu Ağ ve Kamuya Erişim Paketi, kadın girişimcilerin yakın çevrelerinin ötesine geçerek yeni pazarlara açılmayı, üniversitelerle iş birliklerini ve kamu imkânlarından yararlanmayı kolaylaştırmayı amaçlıyor. ASO Kurumsal Temsil ve Görünürlük Göstergeleri Paketi ise kadınların ASO komite, kurul ve heyetlerindeki temsilinin izlenmesini ve teknik başarılarının görünürlüğünün güçlendirilmesini hedefliyor. ASO’nun raporunda, desteklerin gerçek yönetim sorumluluğu taşıyan kadınlara ulaşması için “Fiilî Yönetim Kriteri” de önerildi.
Sonuçlar yılda bir paylaşılacak
Raporun bulgularını uygulamaya taşımak için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOSGEB, üniversiteler ve ASO’nun koordinatörlüğünde faaliyet gösteren TOBB Ankara Kadın Girişimciler Kurulu başta olmak üzere tüm paydaşlarla birlikte çalışacaklarını ifade eden Başkan Ardıç, önümüzdeki döneme ilişkin üç somut adımı da açıkladı. Fiilî Yönetim Kriteri’ni ASO’nun destek ve teşvik programlarına kademeli olarak dahil edeceklerini, politika önerilerini ASO Teknopark ve ilgili müdürlüklerle bir uygulama takvimine bağlayacaklarını belirten Başkan Ardıç, “Kadın girişimciliği göstergelerini yıllık olarak izleyeceğiz. Bu adımlarla sağlanan ilerlemeyi üyelerimizle ve kamuoyuyla her yıl paylaşacağız” dedi.
