Yunanistan, yüksek enerji fiyatlarının ekonomi üzerindeki etkisini sınırlamak için yeni önlemleri masaya yatırdı. Ancak hükümet, destek paketinin büyüklüğü ve kapsamı konusunda uluslararası petrol fiyatlarının seyrini görmeden nihai karar vermek istemiyor.
Yeni paket, halihazırda uygulanan yaklaşık 800 milyon Euro’luk enerji önlemlerine ek olarak devreye alınacak. Benzin ve motorine ilişkin önlemlerin 30 Eylül’de, kalorifer yakıtına yönelik düzenlemelerin ise 14 Ekim’de açıklanması planlanıyor.
Atina petrol fiyatlarını bekliyor
Yunanistan hükümetinin ekonomi ekibi iki farklı senaryo üzerinde çalışıyor.
Uluslararası petrol fiyatlarının gerilemesi halinde sınırlı devlet müdahalesi ve Yunan rafinerilerinin katkısıyla pompa fiyatlarında belirgin bir düşüş sağlanması bekleniyor.
Fiyatların yeniden yükselmesi durumunda ise desteklerin maliyeti önemli ölçüde artacak. Böyle bir senaryoda hükümetin mali hareket alanı daralacak ve hangi yakıtların, hangi tüketici grupları için destekleneceğine karar verilmesi gerekecek.
Atina aynı zamanda Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’un öncülüğündeki girişimi de takip ediyor. Girişim, G7 ülkelerinin stratejik rezervlerinden büyük miktarda petrolün koordineli biçimde piyasaya sürülmesini amaçlıyor. Arzın artması, hükümetlerin daha yüksek kamu harcamalarına yönelmesine gerek kalmadan fiyatların düşmesine yardımcı olabilir.
Para var ancak AB kuralları harcamayı sınırlıyor
Yunanistan’ın karşı karşıya olduğu temel sorunlardan biri mali kurallar. Planlamayı bilen yetkililere göre ülkede destekleri finanse edecek kaynak bulunmasına rağmen Avrupa Birliği kuralları net kamu harcamalarındaki artışı sınırlıyor.
Ekonomi yönetimi, bütçe fazlasını bir sonraki borç ödemesine kadar Yunanistan Merkez Bankası’nda tutmak yerine enerji maliyetlerini kontrol altında tutmak için kullanmayı planlıyor.
Kriz süresinin belirsiz olması nedeniyle şimdilik Yunanistan’ın borçlarının ilave erken ödenmesi de planlanmıyor. Yetkililer, mevcut koşullarda likit rezervlerin daha değerli olduğu görüşünde. Ancak bu rezervlerin tamamı serbestçe sübvansiyonlara aktarılamıyor. İlave harcamalar AB’nin harcama tavanına dahil edildiği için diğer hükümet önlemlerine ayrılabilecek alanı azaltabilir.
Yunanistan akaryakıtta ÖTV indirimi istiyor
Atina yönetiminin gündemindeki seçeneklerden biri de akaryakıt üzerindeki özel tüketim vergisinin geçici olarak düşürülmesi.
Yunanistan konuyu Euro Bölgesi maliye bakanlarını bir araya getiren Eurogroup ile tüm AB ülkelerinin temsil edildiği Ecofin toplantılarında gündeme taşıdı. Atina, olası vergi indiriminin AB mali kurallarından muaf tutulmasını talep ediyor.
Hükümet, AB çerçevesini tek taraflı olarak ihlal etmeyi planlamıyor. Yetkililer, geçmişte yaşanan borç krizi ve kurtarma programları nedeniyle Yunanistan’ın AB mali kurallarından tek taraflı ayrılmasının piyasalardan ve Avrupa kurumlarından diğer ülkelere kıyasla daha güçlü tepki görebileceğini değerlendiriyor.
Kalorifer yakıtında hedef 1,50-1,60 Euro
Destek planında rafinerilerin sağlayacağı katkının büyüklüğü henüz kesinleşmedi.Şirketlerin, kalorifer yakıtının pompa fiyatının yaklaşık 1,50-1,60 Euro seviyesine indirilmesine katkı sağlamaya istekli olduğu aktarılıyor. İndirimin büyüklüğü uluslararası petrol fiyatlarının seyrine ve Avrupa Birliği’nin rafinerilerin beklenmedik kazançlarını vergilendirip vergilendirmeyeceğine bağlı olacak.
Öncelik motorinde, benzin desteği mali alana bağlı
Hükümet ile rafineriler, fiyatının tüm üretim zincirini etkilemesi nedeniyle motorine öncelik verilmesi konusunda aynı görüşte.
İkinci sırada kalorifer yakıtı bulunuyor. Amaç, dağıtım başladığında kalorifer yakıtının fiyatını kabul edilebilir seviyede tutmak. Benzine yönelik destek ise ancak yeterli mali alan kalması halinde gündeme gelecek.
Destek paketinin ne ölçüde kullanılacağı konusunda hükümet içinde farklı yaklaşımlar bulunuyor. Bir taraf, sınırlı bir paketin fiyat artışları karşısında etkisiz kalabileceğini savunarak başlangıçtan itibaren güçlü müdahale istiyor. Diğer taraf ise ocak ayında doğal gaz veya elektrik için yeni önlemlere ihtiyaç duyulabileceği gerekçesiyle kaynakların bir bölümünün rezervde tutulmasını tercih ediyor.
Yüksek enerji maliyetlerinin tüketici harcamaları, işletmeler ve ekonomik büyüme üzerinde baskı oluşturabileceği değerlendirilirken, hükümet kış boyunca kullanılabilecek mali alanı korumaya çalışıyor.
