Son dönemde sosyal medya platformlarında alışveriş fişlerinin sağlığa zararlı olduğuna ve doğurganlığı olumsuz etkilediğine dair paylaşımlar hızla yayıldı. TikTok ve çeşitli popüler podcast yayınlarında yer alan "Fişlere dokunmak hormon dengesini bozar, testosteronu düşürür" iddiaları, tüketiciler arasında ciddi bir tedirginliğe yol açtı.
Sosyal medyadaki korku dalgasının merkezinde, termal kağıt fişlerin baskı sürecinde kullanılan Bisfenol A (BPA) maddesi yer alıyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından endokrin bozucu bir kimyasal olarak tanımlanan BPA'nın, hormon dengesizlikleri ve üreme sağlığı riskleriyle ilişkili olduğu biliniyor. Ancak konuyu değerlendiren uzmanlar, kulaktan dolma iddialara karşı vatandaşları sakin olmaya çağırıyor.
"SORUN KİMYASALIN KENDİSİ DEĞİL, MARUZ KALMA MİKTARI"
İnsan testis dokusu üzerinde yapılan laboratuvar testlerinde BPA’nın testosteron üretimini düşürdüğü gözlemlense de uzmanlar bu durumun günlük hayattaki fiş kullanımıyla doğrudan bağdaştırılamayacağını vurguluyor. Avustralya'daki RMIT Üniversitesi’nden Kimya Profesörü Oliver Jones, temel meselenin maruz kalınan miktar olduğunu belirterek, tek bir fişe dokunmanın sağlık üzerinde anlamlı bir etki yaratmayacağını ifade etti. Jones, durumun alkol tüketimine benzediğini, nadiren maruz kalmanın vücutta dramatik bir değişim oluşturmayacağını dile getirdi.
Üreme endokrinolojisi uzmanı Prof. Channa Jayasena ise kliniklere başvuran hastaların bu tür endişelerinin arttığını kabul etmekle birlikte, her gün fişlerle temas halinde olan kasiyerler arasında kitlesel bir doğurganlık sorunu gözlemlenmediğine dikkat çekti.
BPA YASAKLANDI AMA RİSK NE SEVİYEDE?
Avrupa Birliği, İngiltere ve bazı Asya ülkelerinde BPA içeren fişlerin kullanımı halihazırda yasaklandı veya kademeli olarak kaldırıldı. Üreticilerin bunun yerine Bisfenol S (BPS) maddesine yöneldiğini aktaran uzmanlar, bu alternatiflerin de risk seviyesinin oldukça düşük olduğunu değerlendiriyor.
Uzmanlar, üreme sağlığını korumak isteyen kişilere sosyal medyadaki abartılı iddialar yerine bilimsel yöntemlere odaklanmalarını tavsiye ediyor. Mikrodalgaya uygun olmayan plastik kapları ısıtmaktan kaçınmanın önemine değinen Prof. Jayasena; sigarayı bırakmak, alkolü sınırlamak, düzenli egzersiz yapmak ve sağlıklı bir vücut kitle indeksine sahip olmanın doğurganlık üzerinde fişlerden çok daha doğrudan ve kesin etkileri olduğunu hatırlattı.
