Yapay zeka şirketleri, dil modellerini eğitmek amacıyla 2022 öncesinde basılmış kitapları yoğun bir şekilde kullanmaya başladı. Bu kitapların tercih edilmesinin temel nedeni, yapay zeka tarafından üretilen içeriklerden arındırılmış olmalarıdır.
Veri komisyoncusu ISBNdb, insan tarafından yazılmış ve yapay zeka çıktısı içermeyen metinlere ulaşmak isteyen geliştiricilere toplu halde kitap sağlıyor. Bu süreçte kitapların dijitalleştirilmesi için uygulanan yöntemler ise büyük bir tartışma konusu haline geldi.
Kitapların imhası ve dijitalleştirme süreci
Dijitalleştirme işlemi sırasında kitapların sırt kısımları kesilerek sayfalar birbirinden ayrılıyor ve bu işlem orijinal fiziksel kopyaların tamamen yok olmasına neden oluyor. Hızlı tarama ekipmanları kullanılarak gerçekleştirilen bu yöntem, kitapların fiziksel bütünlüğünü koruyan yavaş yöntemlere kıyasla maliyet açısından daha avantajlı görülüyor.
ISBNdb, bu süreci dijital koruma olarak adlandırsa da eleştirmenler durumun kültürel bir kayba yol açtığını belirtiyor. Şirket, müşterilerinin kimliklerini gizli tutmak için sıkı gizlilik sözleşmeleri uyguluyor ve bu ticari faaliyetler hakkındaki tepkileri yönetmeye çalışıyor.
Uzmanlar, bu tarama süreçlerine giren bazı eserlerin savaşlar ve yangınlar gibi zorlu süreçlerden geçerek günümüze ulaşmış nadir kopyalar olduğunu vurguluyor. İnternet içeriklerinin aksine, bu fiziksel eserler yok edildiklerinde bir daha geri getirilemiyor.
ABD’de Anthropic ile ilgili yakın tarihli bir mahkeme kararı, yasal olarak satın alınan kitapların yapay zeka eğitimi için taranmasını belirli koşullar altında adil kullanım olarak değerlendirdi. Kararın gerekçesinde, tarama sırasında fiziksel kopyanın yok edilmesinin, yeni kopyalar oluşturmak yerine mevcut yasal kopyanın yerini aldığı savunuldu.
Kültürel miras ve geleceğe dair endişeler
Elon Musk, bu yönteme yönelik tepkilere cevaben SpaceXAI ekibine nadir kitapları kütüphanelerde korumalarını ve daha yavaş ama güvenli yöntemlerle taramalarını söylediğini belirtti. Bu yaklaşım, hızlı imha yöntemine karşı alternatif bir model oluşturma çabası olarak görülüyor.
Ancak bu sessiz imha süreci, kültürel mirasın korunması konusunda ciddi soru işaretleri yaratmaya devam ediyor. Nadir eserlerin dijital veri setlerine dönüştürülürken fiziksel olarak yok edilmesi, gelecekte telafisi imkansız bir kültürel boşluk oluşturma riski taşıyor.
Sizce nadir eserlerin dijitalleştirilmesi uğruna fiziksel kopyalarının yok edilmesi kabul edilebilir bir durum mu?
