İnsanlar ekonomik veya psikolojik olarak bir karara yatırım yaptıklarında (para, zaman, emek veya duygu harcadıklarında), o yatırımı çöpe atmamak için beyinlerinde psikolojik bir baskı hissederler. Normal şartlarda rasyonel bir bireyin yapması gereken, gelecekte elde edeceği zarara veya faydaya bakarak karar almaktır. Ancak batık maliyet devreye girdiğinde, geçmişte harcanan ve geri alınamayacak olan "batık" kaynak bugünkü kararı esir alır.
Örneğin, sinema biletine para verip girdiğiniz film o kadar sıkıcıdır ki ilk 20 dakikada çıkmak istersiniz. Ancak bilet parasını geri alamayacağınız gerçeğine rağmen, "Para ödedim, sonuna kadar izlemeliyim" diyerek 2 saatinizi işkenceye çevirirsiniz. Benzer şekilde, yürümeyen bir evliliği veya ortaklığı sadece "Geçmişteki 10 yılım ziyan olmasın" düşüncesiyle sürdürmek, kişinin gelecekteki olası mutluluğunu o batık geçmişe kurban etmesidir.
BEYNİMİZİN "ZARARI KABUL ETMEME" DİRENCİ
Nörolojik olarak insan beyni, başarısızlığı veya "yanlış yatırım yaptım" gerçeğini kabullenmekten nefret eder. Kaybetme psikolojisi, beyindeki tehdit merkezini uyararak kişiyi o zararı telafi etmeye çalışmaya iter. Ancak bu çaba, genellikle daha çok zaman, daha çok para ve daha büyük bir duygusal tükenmişlikten başka bir sonuç doğirmaz. Uzmanlar, bu mental kapanı kırmanın tek yolunun geçmişi tamamen silip "Şu an bu kararı sıfırdan alacak olsaydım yine aynı adımı atar mıydım?" sorusunu dürüstçe sormak olduğunu vurguluyor.
