İlk bakışta tuhaf, hatta ürkütücü görünen bilimsel araştırmaları ödüllendiren Ig Nobel Ödülleri, 2026 yılında dikkat çekici bir deneyi yeniden gündeme taşıdı.
Brezilya'da gerçekleştirilen araştırmada bilim insanları, zehirli bir yılanın hangi koşullarda insana saldırmaya karar verdiğini anlamaya çalıştı. Bunun için Brezilya'da yaygın olarak bulunan zehirli Bothrops jararaca yılanları kullanıldı.
TEPKİLERİNİ ÖLÇTÜLER
Araştırmacılar yılanları yalnızca uzaktan gözlemlemekle yetinmedi. Hayvanların farklı koşullardaki tepkilerini ölçebilmek için sıcaklık, deneyin gerçekleştirildiği saat ve yılanın vücudunda baskı uygulanan bölge gibi değişkenleri test etti.
Toplam 116 zehirli yılan üzerinde yaklaşık 40 bin test gerçekleştirildi. Deneylerde yılanların vücutlarının farklı noktalarına uygulanan baskıya nasıl tepki verdikleri ve hangi koşullarda saldırmaya daha yatkın oldukları incelendi.
Araştırmanın sonuçlarına göre yüksek sıcaklık, yılanın küçük olması ve vücudunun belirli bölgelerine baskı uygulanması, saldırı ihtimalini artırabilecek faktörler arasında yer aldı.
Bilim insanları çalışmanın amacının yılanların saldırı davranışlarını daha iyi anlamak ve elde edilen verilerden yılan ısırıklarının önlenmesinde yararlanmak olduğunu belirtti.
BİLİMSEL DERGİ REDDETTİ
Ancak deney yalnızca sıra dışı yöntemi nedeniyle tartışılmadı. Çalışma, yayımlandığı Scientific Reports dergisinden 2025 yılında geri çekildi.
Kararın arkasında, araştırmada hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen deneylere ilişkin etik izinlerle bağlantılı sorunlar bulunuyordu.
Buna rağmen tartışmalı çalışma Eylül 2026'da yeniden gündeme geldi ve Ig Nobel Ödülü'ne layık görülen araştırmalar arasına girdi.
IG NOBEL NEDİR?
Ig Nobel Ödülleri her yıl ilk bakışta komik, anlamsız veya sıra dışı görünen ancak arkasında gerçek bir bilimsel soru bulunan araştırmalara veriliyor.
Ödül, söz konusu deney yönteminin bilim dünyası tarafından örnek alınması gerektiği anlamına gelmiyor. Ig Nobel'in temel yaklaşımı, insanları “önce güldüren, ardından düşündüren” bilimsel araştırmaları kamuoyunun gündemine taşımak.
Bu yıl ödül alan çalışma da oldukça basit ancak insanların yılanlarla karşılaştığında hayati önem taşıyabilecek bir soruya yanıt arıyor:
Bir zehirli yılan hangi koşullarda saldırmayı tercih ediyor?
