Son günlerin en çok konuşulan furyası TikTok'taki 'slime' canlı yayınları oldu. İzleyicilerden sanal hediyelerle kazanç sağlamak adına şekilden şekle giren onlarca belki de binlerce sosyal medya kullanıcısı bulunuyor.
Çığırından çıkan canlı yayınlar ve "kolay para" yanılsaması
İzleyiciler, gerçek para karşılığı aldıkları jetonlarla slime karışımına tıraş köpüğü, sim veya renklendirici gibi malzemeler ekletiyor, süreci parayla yönlendiriyor.
Yayınlardan birini aynı anda yaklaşık 65 bin kişi izlerken, bir gecede 3 milyon TL kazanıldığı iddiası gündem oldu; yayını yapan çift ise rakamı yalanladı.
Bu dudak uçuklatan rakamları duyanlar ise ellerine slime alıp kafalarına kese kağıdı geçirerek canlı yayınlara koştu.
Yalnızca mantığa değil sağlığa da zararlı
İşin mantık dışı boyutu ve kültürel yozlaşma tartışılırken, sağlığa zararları yeniden gündeme geldi. Slime yapımında kıvam artırıcı olarak kullanılan boraks, renkli yapıştırıcılar ve kimyasal boyalar doğrudan temas halinde şiddetli cilt alerjilerine, egzamaya ve solunum yolu tahrişine yol açıyor. Araştırmalara göre, bu maddelere uzun süre maruz kalmak, sindirim sistemi rahatsızlıklarından iç organlar ve üreme sağlığı üzerindeki kalıcı hasarlara kadar birçok tehlikeyi beraberinde getiriyor.
Uzmanlardan kritik uyarı: "Çalışma kültürü ve meslek algısı çöküyor"
Ekran başındakileri absürtlüğüyle esir alan bu akımın gençler ve çocuklar üzerindeki psikolojik ve sosyolojik yıkımını Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık ve Psikolog Ayşe Burcu Durak, CNN Türk ekibinden Ceren Meriç’e değerlendirdi.
Platform algoritmalarının bu tarz mantık dışı içerikleri nasıl körüklediğini anlatan Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, tehlikenin yayılma hızını şu sözlerle ifade etti: "Bilimsel ve eğitici içeriklerden ziyade insanları şaşırtan meraklandıran ya da ekrana kilitleyen içerikler daha hızlı şekilde tüketiliyor. Bir videonun kaç saniye izlendiği sonunda ne kadar takip edilip edilmediği tekrar izlenme oranları yorum ve beğeniler otomatik olarak algoritmanın kararını etkiliyor. Bu sistem diğer kullanıcılar tarafından yaygınlaşınca viral hale gelmiş oluyor. Dolayısıyla anormal görüntüler ortaya çıkıyor. Bu tip içerikler normalleşmiş oluyor."
Psikolog Ayşe Burcu Durak ise izleyicilerin ve yayıncıların bu tehlikeli oyundaki motivasyonunu şu cümlelerle özetledi: "Görünür olma, tercih edilme, izlenme gibi maddi kaynak sağlama kısmı çok daha büyük bir motivasyona neden oluyor. Parasosyal bir ilişki var diyebiliriz. Hediyeyi gönderen kişi de aynı zamanda bunu yapan kişiye eşlik etmek istiyor. Buranın bir parçası olmak istiyor. Ait hissetmek istiyor. Böyle bişey onun merakı doğrultusunda dikkatini çekiyor. Para yollayarak da aslında bunu üreten kişiye karşı da bir aidiyet besliyor."
Gençlerin emek vermeden para kazanma arzusunun neden olduğu toplumsal tahribata değinen Prof. Dr. Kırık, bu durumun acı tablosunu şu şekilde aktardı: "Gençler ve çocuklar bu noktada sanal medyanın zararlı etkilerine rağmen yüksek gelir elde etmek adına yıllarca emek vermeden bu tarz içerikleri üretebiliyorlar. Aslında bakarsanız burada kazanan sanal medya mecraları olmuş oluyor. Bu zamanla çalışma kültürünü meslek algısını olumsuz şekilde etkiliyor ve gençler emek vermeden kazanmanın derdine düşüyor. Dijital okuryazarlık çok önemli sanal medyaya yönelik koruyucu adımlar atılmalı. Ve platformların da gerekli yükümlülükleri sağlaması gerekiyor. Aksi taktirde bu videoların sayısı her geçen gün artacak ve üzülerek söylüyorum ki çocuklar ve gençler bu tüketim kültürünün bir parçası haline gelecekler."
Ailelerin bu sanal illüzyona karşı çok dikkatli olması gerektiğini belirten Psikolog Durak ise uyarılarını şu sözlerle noktaladı: "Tehlike daha genç gruplar için var. Burada görünür olmak dikkat çekmek, bişeyin parçası olmak ve en büyük tarafı kolay yoldan çok fazla miktarda kazanç elde etme motivasyonuyla yapılıyor bunlar. İşin ciddiyetinin aileler tarafından fark edilmesi ve mümkünse bilinçli bir kullanıcı geliştirilmesi yönünde yapılıyor uyarılarımız."
