Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın, Brüksel’de Avrupa Politika Merkezi’nde gerçekleştirdiği konuşmanın ardından Yunanistan’ın TA NEA gazetesine verdiği röportaj, iki ülke arasındaki ilişkileri yeniden gündeme taşıdı. Fidan, Türk-Yunan ilişkilerinde son dönemde yaşanan gelişmeleri değerlendirirken Atina’nın iç siyasetinde Türkiye karşıtı söylemlerin önemli bir yer tuttuğunu belirtti.
Fidan: Ege’de son yıllarda gerilim azaldı
Türkiye ile Yunanistan’ın Mayıs 2023’ten itibaren sorunların çözümüne odaklanma, gerilimleri azaltma ve güven artırıcı adımları öne çıkarma konusunda bir yaklaşım benimsediğini belirten Fidan, bu süreçte iş birliğinin ilerlediğini ifade etti Fidan şöyle konuştu:
"Mayıs 2023'ten bu yana iki hükümet, mevcut sorunları çözme, gerginlik yaratmaktan kaçınma ve güven artırıcı önlemlere öncelik verme kararı aldı. En azından artık it dalaşımız yok. Ege, son üç yılda daha sakin bir yer haline geldi. Ancak Yunan iç siyaset sahnesinde Türkiye aleyhtarı bir retoriğe ihtiyaç duyuluyor. Bu adeta bir aspirin gibi.
Türkiye olmadan Yunan iç siyaseti var olamaz. Bu gerçeklik, sorunların çözümü için cesur kararlar alınmasını engellediği için önemlidir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, aynı mesele için seçilmiş her Yunan başbakanla çalışmak üzere defalarca çaba gösterdi. Tartışmalı konuları ele almak için gerekli siyasi iradeyi ortaya koymaya hazırdır.
Sulara ve Ege'ye ilişkin konular, bir yakınlaşma ve nihai bir çözüm sağlanabilmesi için her iki taraftan da güçlü bir siyasi liderlik gerektirmektedir. Yunan hükümetleriyle ne zaman bir araya gelsek, konuya nasıl yaklaşılması gerektiğini bildiklerini, ancak siyasi maliyeti göze alamadıklarını görüyoruz."
Ege’de 12 mil tartışması: Ankara’nın tutumu ne?
Röportajın önemli başlıklarından biri, Yunanistan’ın karasularını 12 deniz miline çıkarma ihtimali ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin 1995 yılında aldığı karardı.
Türkiye’nin, Ege’deki anlaşmazlıklar çözülmeden Yunanistan’ın karasularını
genişletmesi ihtimaline karşı tutumunu ortaya koyduğunu belirtti.
Bakan Fidan, söz konusu kararın Yunanistan tarafından savaş tehdidi olarak yorumlandığını belirterek şöyle konuştu:
"Casus belli konusunda birçok kişi bunun bir savaş tehdidi olduğunu düşünüyor. Bu, Yunan versiyonudur. Ancak biz bunu 'casus belli' olarak nitelendirmedik. Bu, 1995 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yayımlanan bir bildiridir, bir yasa değildir; Yunanistan'ın Türkiye ile aralarındaki meseleyi önceden çözmeden karasularını 12 deniz miline genişletmesi durumunda Türk hükümetinin bunu önlemek için her türlü gerekli önlemi alması gerektiğine işaret etmektedir. Söz konusu bildiri, Yunanistan'ın Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni kabul ettiği dönemde, söz konusu uluslararası sözleşmeye dayanarak bu hakka sahip olabileceğine işaret edilerek yayımlanmıştır.
Önleyici bildiri bugüne kadar barışın korunmasına katkı sağlamıştır. Bu bir savaş tehdidi teşkil etmemektedir. Aslında Yunanistan, Türkiye ile mesele çözülmeden böyle bir adıma başvurmayacağını hiçbir zaman açıkça beyan etmemiştir. Şimdiye kadar sorunlarımızı medeni bir şekilde çözmeyi bekleyerek statükoyu koruyoruz. Bu mesele çözülebilirdir. Problemin çözümü için ihtiyaç duyulan siyasi iradeyi ortaya koyabilecek gerekli siyasi meşruiyete yalnızca Cumhurbaşkanı Erdoğan sahiptir. Yunan dostlarıma tavsiyem şudur: Kendisi hala oradayken, bu anı değerlendirin ve onunla iş birliği yapın."
Elektrik bağlantısı projesi için Türkiye alternatifi
Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında planlanan Great Sea Interconnector adlı elektrik bağlantı projesi de röportajda ele alındı.
Bakan Fidan, Ankara'nın projeye kategorik olarak karşı çıkmadığını belirterek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis'e sunduğu 70 mil önerisini hatırlattı:
"Biz karşı çıkmıyoruz. Bunu Başbakan Sayın Miçotakis ve Başkan Sayın Macron ile ele aldık. Cumhurbaşkanım, Başbakan Sayın Miçotakis ile New York'taki görüşmesinde bu konuyu gündeme getirdi. Projeyi değerli olarak nitelendirmiş, Avrupa fonlarından 2 milyar euronun üzerinde harcama yaparak 2.000 kilometre uzaktan elektrik taşımak yerine bizden elektrik almayı tercih edeceğinizi belirtmişti; oysa ben anakara Türkiye'den sadece 70 mil mesafeden, Rumların, Türklerin ve tüm nüfusun faydalanabileceği su, elektrik ve doğal gaz sağlayabilirim. Henüz Ege'deki tartışmalı sular meselesine de değinmedik. Bizim talep ettiğimiz şey, bir gemi denizde araştırma yürüttüğünde bize sadece sözlü değil, şu bildiriyi içeren yazılı bir ihbar göndermesidir: 'Şu bölgede şu belirli eylemlerde bulunacağız, koordinatlar da şunlardır.' Tek istediğimiz budur. Başka bir şey değil.
Statükonun bozulmasını ve her iki taraf için de daha büyük sorunlara yol açacak şekilde tamamen yanlış bir yolla bir emrivaki yaratılmasını istemiyoruz. Yeni bir statüko oluşturmaya kalkışmayalım. Bu şartlar altında karşı çıkmıyoruz. Olumlu bakıyoruz."
“Mavi Vatan” açıklaması
Yunan gazetesi, Türkiye’de “Mavi Vatan” kapsamında bir yasa tasarısı hazırlanıp hazırlanmadığını da gündeme getirdi.
Fidan, bu konuda bir yasa tasarısının bulunmadığını belirtti. Deniz parklarına ilişkin konunun da henüz tartışmaya açılmadığını ifade etti.
