Türkiye'nin iklim politikalarında yeni bir dönem başladı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle Türkiye'de karbon emisyonlarının izleneceği ve alınıp satılabileceği bir piyasa kuruluyor.
YÜKSEK EMİSYONLU TESİSLER SİSTEME GİRECEK
Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) başlangıçta yıllık 50 bin tonun üzerinde sera gazı emisyonu bulunan Kategori B ve Kategori C tesislerini kapsayacak. Yıllık emisyonu 50 bin-500 bin ton arasında olan tesisler Kategori B, 500 bin tonun üzerinde emisyon üreten tesisler ise Kategori C olarak değerlendirilecek. Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarının tesisleri ETS kapsamı dışında tutulacak. Ancak bu tesislerin emisyonlarını izleme ve raporlama yükümlülüğü sürecek. Doğal gaz ve ham petrolün iletimi ile depolanması faaliyetleri de ilk uygulama döneminin sonuna kadar sistem dışında olacak.
HER TON KARBON İÇİN TAHSİSAT
Bir tahsisat, bir ton karbondioksit eş değerinde sera gazı emisyonu hakkı anlamına geliyor. İşletmelerin yıllık emisyonları ölçülecek, raporlanacak ve bağımsız kuruluşlarca doğrulanacak. Yıl sonunda işletme, doğrulanmış emisyonu kadar tahsisatı teslim edecek. Örneğin 100 bin ton sera gazı salan bir tesisin yıl sonunda 100 bin tonluk tahsisat teslim etmesi gerekecek. Elindeki tahsisat miktarı yetersiz kalırsa aradaki farkı piyasadan satın alacak.
SANAYİCİYE ÜCRETSİZ TAHSİSAT
İşletmelere verilecek ücretsiz tahsisat miktarı, sektör, üretim düzeyi ve emisyon yoğunluğu gibi kriterlere göre hesaplanacak. Ancak ücretsiz tahsisat, işletmenin bütün emisyonlarını karşılayacağı anlamına gelmiyor. Üretimi sırasında aldığı tahsisattan daha fazla karbon salan işletme, aradaki farkı satın almak zorunda kalacak. Bu nedenle daha düşük emisyonla üretim yapan işletmeler avantaj sağlayabilecek, yüksek emisyonlu tesislerin ise karbon maliyeti artabilecek. Karbon maliyetinin zamanla üretim, yatırım ve teknoloji tercihleri üzerinde de etkili olması bekleniyor.
ATIK PİYASASINDA FİYATI OLACAK
Tahsisatların alınıp satılabilmesi için ETS piyasası oluşturulacak. İlk satışlar birincil piyasada yapılacak, daha sonra işletmeler tahsisatları kendi aralarında ikincil piyasada alıp satabilecek. Piyasanın işletilmesinde Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) görev alacak. Tahsisatların elektronik ortamda ihracı, transferi ve teslimi ise oluşturulacak İşlem Kayıt Sistemi üzerinden gerçekleştirilecek.
